CBS: consumenten geven meer uit, ondernemersvertrouwen is minder negatief
De Nederlandse consument blijft geld uitgeven. Huishoudens besteedden, gecorrigeerd voor prijsveranderingen, in juni 2026 1,7 procent meer dan een jaar eerder. In de detailhandel steeg de omzet zelfs met 2,9 procent. Vooral retailers in consumentenelektronica en supermarkten profiteerden daarvan.
Tegelijkertijd blijft het sentiment onder ondernemers voorzichtig. Hoewel het ondernemersvertrouwen in het derde kwartaal van 2026 aantrok, ervaart bijna vier op de vijf ondernemers nog altijd meer economische onzekerheid dan een jaar geleden. De belangrijkste oorzaak is de geopolitieke situatie, zoals de crisis in het Midden-Oosten. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).
Consument koopt meer duurzame producten
De groei van de consumentenbestedingen werd vooral gedragen door de verkoop van duurzame goederen. Huishoudens kochten 5,7 procent meer duurzame producten dan in juni vorig jaar, waaronder auto’s en consumentenelektronica.
De uitgaven aan diensten, zoals horeca, recreatie, vervoer en medische zorg, namen met 0,8 procent toe. Ook aan voedingsmiddelen en genotmiddelen werd meer uitgegeven (+2,4 procent).
Voor ondernemers is dat een positief signaal. Het laat zien dat consumenten ondanks de economische onzekerheid bereid blijven aankopen te doen.
Detailhandel profiteert van hogere bestedingen
De detailhandel zag de omzet in juni met bijna 3 procent stijgen ten opzichte van een jaar eerder. Het verkoopvolume nam met 2,5 procent toe, wat erop wijst dat de groei niet uitsluitend door prijsverhogingen werd veroorzaakt.
Binnen de sector zijn duidelijke verschillen zichtbaar. Zo steeg de omzet van consumentenelektronica met 6,3 procent. Drogisterijen (+4,5 procent), supermarkten (+2,7 procent) en kledingwinkels (+1,4 procent) zagen hun omzet ook stijgen. Bij winkels in meubels en woninginrichting (-0,5 procent) en schoenen- en lederwaren (-4,6 procent) was er juist sprake van een omzetdaling.
Voor ondernemers in de retail onderstrepen de cijfers dat consumenten selectiever lijken te besteden. Hoewel de totale bestedingen groeien, zijn de verschillen tussen branches groot. Daarom is het voor ondernemers belangrijk om goed in te spelen op veranderende consumentenvraag.
Online verkoop blijft groeien
Ook online blijft de omzet groeien. In juni was de online omzet 7,5 procent hoger dan in juni 2025. Vooral multichannelretailers, die zowel fysieke winkels als een webshop hebben, profiteerden hiervan. Bij deze retailers lag de omzet bijna 10 procent hoger dan een jaar eerder. Webwinkels zagen hun omzet met bijna 6 procent groeien.
Voor ondernemers bevestigt dit opnieuw dat investeren in een sterke online strategie loont. Klanten verwachten steeds vaker een combinatie van fysieke dienstverlening en online gemak.
Ondernemersvertrouwen herstelt, maar onzekerheid blijft groot
Hoewel de consument blijft besteden, zijn ondernemers zelf nog niet overtuigd dat de economie structureel aantrekt. Het ondernemersvertrouwen steeg aan het begin van het kwartaal naar -5,3. Dat is de grootste verbetering sinds 2021, maar het vertrouwen ligt nog altijd onder het langjarig gemiddelde (-3,8).
De grootste verbetering van het ondernemersvertrouwen was zichtbaar in de bouw en de landbouw, bosbouw en visserij. Alleen de autohandel en autoreparatie liet een lichte verslechtering zien.
In de sectoren informatie en communicatie en de cultuur, sport en recreatie is het ondernemersvertrouwen als enige licht positief. In de industrie steeg het vertrouwen naar het hoogste niveau sinds 2022.
Geopolitiek grootste zorg
Bijna vier op de vijf ondernemers (78 procent) geven aan dat de economische onzekerheid het afgelopen jaar is toegenomen. De belangrijkste oorzaken zijn:
- Geopolitieke spanningen, zoals oorlogen en handelsspanningen (42,5 procent);
- Veranderingen in de vraag of de markt (24,2 procent);
- Problemen rond de beschikbaarheid van personeel, leveranciers of productiemiddelen (22,4 procent);
- Binnenlands beleid en regelgeving (18,5 procent);
- Inflatie of renteontwikkelingen (14,5 procent).
Voor veel ondernemers is onzekerheid daarmee niet langer een tijdelijke factor, maar een onderdeel van de dagelijkse bedrijfsvoering.
Bedrijven kiezen voor interne flexibiliteit
Ondernemers die meer economische onzekerheid ervaren, reageren vooral door hun organisatie flexibeler te maken. Zo maakt 36 procent personeel breder inzetbaar of past processen sneller aan veranderende omstandigheden aan.
Daarnaast bouwt bijna een kwart van de ondernemers extra financiële buffers op of stuurt scherper op liquiditeit. Ook stellen veel bedrijven investeringen uit totdat er meer duidelijkheid is over de economische ontwikkeling. 13 procent van de ondernemers gaf aan meer spreiding aan te brengen in leveranciers, klanten of markten. Grotere voorraden werden het minst vaak genoemd als maatregel voor de toegenomen onzekerheid.
Wat betekenen deze cijfers voor ondernemers?
De nieuwste cijfers van het CBS schetsen een gemengd beeld. Aan de ene kant blijft de consument geld uitgeven. Dit biedt kansen voor retailers, dienstverleners en de horeca. Maar aan de andere kant ervaren veel ondernemers nog altijd veel onzekerheid door geopolitieke ontwikkelingen, veranderende marktomstandigheden en regelgeving.
Voor ondernemers lijkt de belangrijkste les daarom tweeledig: bedrijven die inspelen op de aanhoudende consumentenvraag kunnen profiteren van de huidige groei, maar flexibiliteit, een gezonde liquiditeitspositie en het spreiden van risico’s blijven essentieel zolang de economische vooruitzichten onzeker zijn.