ING: consumenten bezuinigen, impact voelbaar voor ondernemers
Nederlandse consumenten houden de hand op de knip door de stijgende energie- en brandstofprijzen. Dat blijkt uit onderzoek van ING. Vooral ondernemers in sectoren als horeca, recreatie, retail en toerisme kunnen de gevolgen daarvan de komende maanden merken.
Volgens de bank verwacht een groot deel van de consumenten dat de prijsstijgingen als gevolg van de onrust in het Midden-Oosten voorlopig aanhouden. Meer dan acht op de tien ondervraagden denken nog minstens drie maanden last te houden van hogere brandstofprijzen. ING legde eind maart en in april online vragen voor aan tienduizenden klanten.
Minder bestedingen aan horeca, vakanties en vrije tijd
Slechts een klein deel van de ondervraagden verwacht van de oorlog zelf weinig te merken in de portemonnee. De meerderheid (84 procent) ziet de hogere prijzen door het conflict in Iran als een serieuze financiële last voor het eigen huishouden.
Zes op de tien consumenten geven aan te willen bezuinigen. Daarbij wordt vooral gekeken naar uitgaven die niet strikt noodzakelijk zijn en minder naar energie of brandstof. Horeca, vakanties en vrijetijdsbesteding staan bovenaan de lijst van kostenposten waarop huishoudens willen besparen. Op noodzakelijkere boodschappen willen consumenten niet minderen.
Voor ondernemers kan dat directe gevolgen hebben voor de omzet. Vooral zzp’ers en mkb-bedrijven die afhankelijk zijn van consumentenbestedingen lopen risico op terughoudende klanten en lagere verkoopcijfers.
Bedrijven in de horeca- en recreatiesector kregen de afgelopen jaren al te maken met hogere inkoop-, energie- en personeelskosten. Als consumenten tegelijkertijd minder uitgeven, neemt de druk op marges verder toe.
Consumenten verwachten langdurige prijsdruk
Uit het ING-onderzoek blijkt dat consumenten niet verwachten dat de hogere brandstofprijzen ineens verdwijnen. Meer dan acht op de tien ondervraagden geven aan te verwachten nog drie maanden of langer hiermee te maken te hebben. 59 procent zegt daarom te besparen op uitgaven.
Onlangs meldde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) dat de consumptie van huishoudens in maart 2026 met bijna 1 procent groeide ten opzichte van maart 2025. De consumptiecijfers zijn volumecijfers, wat betekent dat ze zijn gecorrigeerd voor prijsveranderingen. Consumenten kochten vooral meer duurzame goederen, terwijl ze minder uitgaven aan voedingsmiddelen.
Het CBS ziet dat de omstandigheden voor consumenten in april ongunstiger waren dan in maart. Dat komt vooral omdat consumenten negatiever waren over de financiële situatie in de komende 12 maanden en de jaar-op-jaarstijging van de beurskoersen kleiner was.
Dat sentiment is belangrijk voor ondernemers, omdat consumentenvertrouwen vaak direct invloed heeft op bestedingen. Wanneer huishoudens onzeker worden over hun financiële situatie, stellen zij grotere aankopen of niet-noodzakelijke uitgaven sneller uit.
Hogere kosten raken ook ondernemers zelf
Niet alleen consumenten voelen de impact van de stijgende prijzen. Ook ondernemers krijgen steeds nadrukkelijker te maken met hogere kosten voor energie, brandstof, vervoer en logistiek. Vooral bedrijven die afhankelijk zijn van transport, leveringen of veel zakelijke kilometers maken, zien de operationele kosten verder oplopen. Daarnaast zorgen stijgende energietarieven ervoor dat ook vaste lasten voor bijvoorbeeld winkels, horecazaken en productiebedrijven toenemen.
Voor zzp’ers kan dat betekenen dat tarieven onder druk komen te staan of dat investeringen worden uitgesteld. Ondernemers zullen volgens economen daarom scherper moeten kijken naar kostenbeheersing, prijsstrategie en liquiditeit. Bovendien kan een terughoudende consumentenvraag ervoor zorgen dat bedrijven langer moeten wachten op nieuwe opdrachten of aankopen, wat vooral voor kleinere ondernemers direct merkbaar is in de cashflow. Bedrijven die actief zijn in sectoren als horeca, retail en recreatie lopen extra risico op omzetverlies wanneer consumenten blijven besparen op niet-noodzakelijke uitgaven.
Roep om overheidssteun neemt toe
Volgens ING is er onder consumenten brede steun voor overheidsingrijpen. Zeven op de tien ondervraagden geven aan liever maatregelen vanuit de overheid te zien dan het uitblijven van beleid. Daarbij gaat de voorkeur vooral uit naar gerichte steun voor lagere inkomens.
Voor ondernemersorganisaties kan dat opnieuw aanleiding zijn om aandacht te vragen voor compensatie van de stijgende energie- en brandstofkosten, zeker voor energie-intensieve sectoren en kleine ondernemers met beperkte financiële buffers.