Iran-conflict: wat merken ondernemers van de oorlog?
Het conflict rondom Iran raakt Europese ondernemers. Op maandag 2 maart steeg de Europese gasprijs met maar liefst 50 procent. Het scheepvaartverkeer dat door de Straat van Hormuz vaart, is bovendien grotendeels stilgevallen. Op gebied van energie, transport en leveringen kunnen ondernemers hiervan al gauw de gevolgen merken.
Op maandagochtend was de gasprijs al met 25 procent gestegen en dit liep in de middag op tot bijna 50 procent. Deze stijging was het directe gevolg van het stilleggen van de energiefaciliteiten in Qatar. Als één van de grootste leveranciers van vloeibaar gemaakt aardgas (lng) zijn de activiteiten rondom vloeibaar gas in Qatar van grote invloed op de wereldwijde gasprijzen. Op de beurs liep de prijs op tot maar liefst 47 euro per megawattuur.
Daar komt bij dat de scheepvaart in de Straat van Hormuz door het conflict in Iran onder druk ligt. De Straat van Hormuz is een zeestraat tussen de Perzische Golf en de Golf van Oman en ligt ten zuiden van Iran. Doordat de Straat van Hormuz één van de belangrijkste routes voor vloeibaar gas en aardolie vormt – ongeveer 20 procent van alle wereldwijd verhandelde ruwe olie wordt hier doorheen vervoerd – stijgen de olie- en gasprijzen ook hierdoor flink.
Gevolgen hogere gasprijs bij vast of variabel contract
Niet alle ondernemers zullen direct iets merken van de stijgende gasprijzen. De kale marktprijs, de variabele prijs die energieleveranciers voor gas betalen, bepaalt slechts voor een deel de prijs die klanten betalen voor gas – het overige deel van de prijs wordt gevormd door onder meer energiebelasting en btw, prijzen die niet schommelen door conflicten.
Voor ondernemers betekent dit concreet dat de prijs die zij voor gas betalen, niet altijd meteen flink de hoogte in hoeft te gaan. Maar wie een variabel contract heeft en dag- of uurprijzen voor gas betaalt, kan dit wel direct in de portemonnee voelen.
Ondernemers die een vast contract hebben zullen daarentegen niet gauw iets van de hogere marktprijzen merken. Dat verandert echter wanneer dit contract binnenkort afloopt en de ondernemer gedwongen is om in een onrustige periode een nieuw contract af te sluiten. Dan kunnen de standaardprijzen die energieaanbieders voor de levering van energie vragen, een stuk hoger liggen dan voorheen.
Ook stroom duurder, impact op alle branches anders
Niet alleen de marktprijs van gas stijgt. Doordat Nederland een groot deel van de stroom met gascentrales opwekt, wordt ook stroom duurder. Als het immers duurder wordt om stroom op te wekken, wordt het ook duurder om stroom te gebruiken. Zelfs ondernemers die vrijwel geen gas gebruiken, kunnen hierdoor meer geld kwijt zijn door de hogere gasprijzen.
Hoeveel ondernemers merken van de gestegen gas- en stroomprijzen door het Iran-conflict, verschilt per beroepsgroep. Ondernemers die vooral kantoorwerk uitvoeren, zullen de impact hiervan minder snel voelen dan ondernemers die veel gas en stroom gebruiken om hun bedrijfsactiviteiten uit te voeren. Denk hierbij onder meer aan productiebedrijven, horecaondernemers en eigenaren van grote winkelpanden.
Afhankelijk zijn van gas maakt kwetsbaar
Ondernemers die alleen van gas gebruikmaken, kunnen op dit moment niet snel overschakelen naar een andere manier van energieopwekking. Maar wie niet volledig afhankelijk is van gas – bijvoorbeeld door het hebben van een warmtepomp of door aangesloten te zijn bij een warmtenet – kan eventuele prijsverhogingen vermijden door tijdelijk naar een andere energiebron over te schakelen.
Alleen van gas afhankelijk zijn maakt ondernemers kwetsbaar in tijden van conflict. Het is niet alleen voor de huidige oorlog maar tevens voor toekomstige spanningen dan ook raadzaam om te kijken naar alternatieven om minder afhankelijk te worden van gas als energiebron.
Leveringen staan onder druk
Ondernemers die voor hun producten en/of diensten afhankelijk zijn van leveringen uit het Midden-Oosten, kunnen te maken krijgen met langere leveringstijden en hogere transport- en goederenkosten. Door het aanhoudende gevaar ligt het transport in de regio in grote getalen stil. Transporteurs zullen met omleidingen naar Europa moeten varen om leveringen te kunnen brengen.
Ondernemers zullen dan ook rekening moeten houden met langere vaartijden. De transporteurs zijn hierdoor bovendien meer geld kwijt aan het goederenvervoer, wat aan de klanten doorberekend zal worden. Ook zullen zij hogere risicopremies in rekening brengen. Bedrijven kunnen de komende periode daardoor rekenen op hogere kosten voor leveringen uit het Midden-Oosten.
Oorlog raakt reisbranche direct
Veel bedrijven merken enkel indirect de operationele en financiële gevolgen van de oorlog. Maar ondernemers die actief zijn in de reisbranche kunnen zelfs gericht geraakt worden door het aanhoudende conflict in Iran en de omliggende landen.
Op dit moment zijn luchtruimen in het Midden-Oosten gesloten. Alle reguliere lijnvluchten van en naar de regio zijn al sinds zaterdag 28 februari geannuleerd. Al gemaakte reisplannen gaan hierdoor niet door en ook zullen klanten minder snel een toekomstige reis op het oog hebben.
Wie een reisbureau heeft, reizen in het buitenland organiseert of zich op andere manieren op toerisme in het Midden-Oosten richt, merkt de gevolgen van het Iran-conflict waarschijnlijk direct. Dit kan tot een verlies van omzet leiden, en ook tot operationele uitdagingen. Deze ondernemers zullen hun pijlen (tijdelijk) op andere regio’s moeten richten om eventuele klappen op te vangen.
Onzekerheid onder ondernemers
Al met al raakt de onrust in het Midden-Oosten ondernemers op verschillende manieren in hun portemonnee. Of het nu gaat om een direct verlies van omzet of hogere rekeningen, de schommelingen op de gasmarkt en de spanningen rondom leveringen en transport zorgen in deze tijd voor onzekerheid onder ondernemers.