Mkb-ondernemers blijven investeren, ondanks uitdagingen
Nederlandse mkb’ers blijven ook in 2026 veerkrachtig ondernemen, ondanks aanhoudende uitdagingen op het gebied van economie, wet- en regelgeving en personeelstekorten. Dat blijkt uit het jaarlijkse MKB Barometeronderzoek van Exact. Hoewel ondernemers positief blijven over hun vak, ervaart een groot deel van hen toenemende druk in de dagelijkse praktijk.
Het MKB Barometeronderzoek geeft een actueel beeld van de belangrijkste uitdagingen en ontwikkelingen binnen het midden- en kleinbedrijf. Denk hierbij aan thema’s als ondernemerschap, financiële gezondheid en de impact van nieuwe technologieën op de dagelijkse bedrijfsvoering. Aan het onderzoek deden ruim 1.700 mkb-ondernemers mee, afkomstig uit bedrijven met 2 tot 250 medewerkers.
Druk op ondernemersklimaat
In het onderzoek is te lezen dat veel mkb’ers (54 procent) het ondernemersklimaat als uitdagend ervaren. Vooral economische ontwikkelingen en toenemende regelgeving zetten druk op bedrijven. Toch blijft het enthousiasme voor ondernemen groot: de meeste ondernemers (70 procent) geven aan nog altijd plezier te hebben in hun werk.
Tegelijkertijd laat het onderzoek zien dat de werkdruk niet onopgemerkt blijft. Twee op de drie mkb’ers liggen weleens wakker van hun bedrijf, bijvoorbeeld door zorgen over de werk-privébalans of het tekort aan personeel.
Positieve omzetverwachting
Ondanks de uitdagingen blijft het mkb optimistisch over de financiële vooruitzichten. Zo verwacht 48 procent van de ondernemers een omzetgroei. Nog eens 39 procent verwacht dat de omzet stabiel blijft. Ook investeert het overgrote deel van de bedrijven: negen op de tien mkb’ers verwachten dit jaar te gaan investeren, vooral in technische of technologische hulpmiddelen (32 procent) en marketingzaken (20 procent).
Net als voorgaande jaren blijft debiteurenbeheer een hardnekkig probleem. 30 procent van de mkb-ondernemers geeft aan dat het op tijd laten betalen van klanten een uitdaging is. Gemiddeld wordt 15 procent van de facturen te laat betaald en 3 procent helemaal niet. Hierdoor loopt 67 procent van mkb-bedrijven omzet mis, met een gemiddeld verlies van € 20.000 per jaar.
Daarnaast ervaren onderneming het verlagen van administratieve druk (28 procent) en het bijhouden van veranderende wet- en regelgeving (27 procent) als uitdagingen.
Personeelstekorten zorgen voor druk op de werkvloer
Het aantrekken en behouden van personeel (33 procent) blijft een van de belangrijkste bedrijfsdoelen, naast het verhogen van de omzet (41 procent) en het verlagen van kosten (36 procent). Bijna de helft van de mkb-ondernemers is momenteel op zoek naar nieuw personeel. 46 procent van de mkb’ers heeft openstaande vacatures, met een gemiddelde van 5 FTE. Vooral in de productie en bouw is het invullen van vacatures een grote uitdaging.
Het tekort aan personeel leidt bij veel mkb-bedrijven tot hogere werkdruk, stress en in sommige gevallen tot een herverdeling van taken binnen teams. Ondernemers zoeken daarom steeds vaker naar manieren om efficiënter te werken en processen te optimaliseren.
Automatisering en AI winnen snel terrein
Automatisering staat hoog op de agenda binnen het mkb, blijkt uit de MKB Barometer. Bedrijven investeren hier vooral in om kosten te besparen (42 procent) en tijd te winnen (39 procent), maar lopen vaak tegen beperkingen aan zoals een gebrek aan capaciteit (39 procent) en vrijmaken van voldoende budget (34 procent). Volgens het onderzoek is er bij veel bedrijfsprocessen nog aanzienlijk ruimte voor verdere automatisering.
De grootste verschuiving is zichtbaar in het gebruik van kunstmatige intelligentie (AI). Waar in 2024 nog slechts 6 procent van de mkb’ers AI toepaste, is dat aandeel inmiddels gestegen naar 70 procent. AI wordt vooral ingezet voor het schrijven van teksten, het genereren van afbeeldingen en het opstellen van verslagen. Ook helpt AI bij het analyseren van prestaties en bedrijfsdata.
41 procent van de ondernemers geeft aan dat investeren in AI prioriteit heeft. Ondernemers denken dat het gebruik van AI veel kansen biedt. Toch gaat dat niet zonder obstakels. Ongeveer de helft van de ondernemers geeft aan nog onvoldoende te weten hoe zij AI effectief kunnen inzetten binnen hun onderneming. Dat maakt duidelijk dat er naast technologische kansen ook behoefte is aan kennis en begeleiding.