Ondanks economische zorgen blijft consument geld uitgeven
Nederlanders maken zich zorgen over de economie en de stijgende prijzen. Toch passen consumenten hun koopgedrag nog nauwelijks aan. Dat blijkt uit een analyse van ING. Voor ondernemers is dit opvallend nieuws: ondanks het lage consumentenvertrouwen blijft de consument vooralsnog besteden.
De analyse van ING laat zien dat het consumentenvertrouwen laag is. Ook uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat consumenten minder vertrouwen hebben in de economische vooruitzichten. Toch is er nog geen duidelijke daling van de uitgaven van consumenten zichtbaar. Dat contrast valt op. Nederlandse huishoudens zijn somber over de economie, energieprijzen, prijzen aan de pomp en internationale onrust, maar trekken de handrem nog niet aan bij de dagelijkse uitgaven.
Voor ondernemers is dat een belangrijk signaal. Zeker in sectoren waar eerder werd gevreesd voor teruglopende bestedingen, zoals horeca, retail en dienstverlening, lijkt de consument voorlopig bereid om geld uit te blijven geven.
Consumentenvertrouwen daalt verder
Volgens de cijfers van het CBS daalt het consumentenvertrouwen van -44 in april 2026 naar -46 in mei 2026. Hiermee ligt het vertrouwen van consumenten ver onder het gemiddelde van de afgelopen twintig jaar (-11).
De koopbereidheid van consumenten is in mei verder afgenomen. De indicator komt uit op -28, waar deze in april nog op -26 stond. Daarmee zet de dalende lijn in het consumentenvertrouwen door.
Consumenten zijn negatiever over hun financiële situatie dan een maand eerder. Zowel het oordeel over de afgelopen twaalf maanden als de verwachtingen voor het komende jaar zijn in mei 2026 verslechterd. Daarnaast vinden consumenten het moment voor het doen van grote aankopen, zoals elektronica of meubels, minder gunstig dan in april.
Koopbereidheid verslechtert, maar uitgaven nog niet
De analyse van ING laat een ander beeld zien. Consumenten maken zich zorgen over de alsmaar stijgende prijzen en geven aan te willen bezuinigen, maar passen hun uitgaven vooralsnog niet aan. Volgens econoom Marcel Klok groeit de consumptie zelfs nog licht door. Uit transactiedata van ING blijkt dat Nederlanders nog altijd evenveel uitgeven aan onder meer horeca, elektronica, boodschappen en persoonlijke verzorging.
Volgens ING kan dat meerdere oorzaken hebben. Zo stijgen de lonen nog steeds stevig en gaan ook veel gepensioneerden er financieel op vooruit. Daardoor voelen veel huishoudens zich persoonlijk minder kwetsbaar dan het algemene economische sentiment doet vermoeden.
Daarnaast kan timing een rol spelen. In het onderzoek zijn de eerste maanden na het uitbreken van de oorlog in het Midden-Oosten meegenomen. Mogelijk is dat nog te kort om direct effect te zien op het consumentengedrag.
Voor ondernemers betekent dat vooral dat eventuele terughoudendheid bij consumenten later alsnog zichtbaar kan worden. Vooral bedrijven die afhankelijk zijn van niet-essentiële aankopen doen er verstandig aan alert te blijven op veranderend koopgedrag.
Cultuursector merkt eerste terughoudendheid
Eén sector ziet wel al een lichte daling in uitgaven van consumenten: recreatie en cultuur. Toch noemt ING dat nog geen duidelijke trend. Restaurantbezoek en andere vrijetijdsbestedingen laten namelijk nog steeds groei zien. Daarmee lijken consumenten voorlopig vooral kritisch te kijken naar specifieke uitgaven, zonder breed te bezuinigen.
Inflatie blijft aandachtspunt voor ondernemers
Ondertussen blijft inflatie een belangrijke factor voor ondernemers. Volgens nieuwe cijfers van het CBS lagen consumentenprijzen in april 2026 gemiddeld 2,8 procent hoger dan een jaar eerder. In maart was dat nog 2,7 procent.
Voor ondernemers betekent dit dat de kosten voor energie, inkoop en personeel waarschijnlijk hoog blijven of verder zullen stijgen. Tegelijkertijd lijkt de consument prijsverhogingen voorlopig nog te accepteren. ING verwacht wel dat de groei van de consumptie de komende maanden afvlakt.