Wat de nieuwste CBS-cijfers betekenen voor ondernemers
Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) publiceerde de afgelopen dagen nieuwe cijfers over onder meer economische groei, consumentenbestedingen, inflatie, de arbeidsmarkt, de horeca en de detailhandel. De cijfers laten zien hoe de Nederlandse economie ervoor staat en wat ondernemers daarvan merken.
Uit de nieuwste cijfers van het CBS blijkt dat het economische klimaat in augustus 2026 verbeterde. Ook consumenten en producenten zijn iets positiever gestemd. Tegelijkertijd blijven er voor ondernemers genoeg uitdagingen, zoals personeelstekorten, stijgende kosten en een oplopende inflatie.
Het conjunctuurbeeld van het CBS was in augustus minder negatief dan een maand eerder. Van de dertien indicatoren in de zogenoemde Conjunctuurklok lagen er negen onder hun langjarige trend.
Producenten duidelijk positiever
Een van de opvallendste ontwikkelingen is het producentenvertrouwen. Dat liep in augustus op naar 3,7, tegenover 2,4 in juli. Daarmee ligt het vertrouwen van producenten inmiddels boven het gemiddelde van de afgelopen twintig jaar.
Ook consumenten zijn iets minder negatief. Het consumentenvertrouwen steeg van -35 naar -34. Daarmee blijft het sentiment onder huishoudens nog altijd ver onder het langjarige gemiddelde.
Voor ondernemers is dat verschil relevant. Een positiever producentenvertrouwen kan wijzen op meer vertrouwen in de eigen bedrijfsvoering en toekomstige vraag. Maar het lage consumentenvertrouwen laat zien dat huishoudens nog terughoudend zijn.
Economie groeit met 0,4 procent
De Nederlandse economie groeide in het tweede kwartaal van 2026 met 0,4 procent ten opzichte van het eerste kwartaal. Vooral de consumptie van huishoudens en de overheidsconsumptie droegen bij aan deze groei.
Er is ook een voorzichtig positief signaal vanuit het bedrijfsleven: in juli werden, gecorrigeerd voor zittingsdagen, 12 procent minder faillissementen uitgesproken dan in juni. Het ging om 36 minder faillissementen.
Het ondernemersvertrouwen in Nederland als geheel steeg bovendien in het derde kwartaal naar -5,3. Dat is de grootste stijging sinds juli 2022. Het vertrouwen verbeterde in bijna alle bedrijfstakken.
Meer export, consumptie en investeringen
De consumptie van huishoudens nam in juni met 1,7 procent toe ten opzichte van juni 2025. Ze kochten vooral meer goederen.
Ook op verschillende andere terreinen zijn positieve ontwikkelingen zichtbaar. Zo lag het volume van de goederenexport in juni 3,1 procent hoger dan een jaar eerder. Vooral aardolieproducten, machines en elektrotechnische apparaten werden vaker uitgevoerd.
Daarnaast investeerden bedrijven 2,7 procent meer in materiële vaste activa, waarbij vooral meer werd geïnvesteerd in gebouwen en wegvervoer, zoals vrachtwagens, bestelauto’s, trekkers en autobussen. In vliegtuigen, machines en schepen werd juist minder geïnvesteerd.
De industrie laat een gemengd beeld zien. De productie lag in juni 4,6 procent hoger dan in dezelfde maand een jaar eerder. Tegelijkertijd daalde de productie met 1,3 procent ten opzichte van mei. Voor industriële ondernemers blijft de ontwikkeling van de vraag daarom belangrijk, zeker in sectoren die sterk afhankelijk zijn van internationale handel.
Horeca groeit, maar hotels hebben het moeilijk
Binnen de horeca zijn de verschillen groot. De totale horecaomzet steeg in het tweede kwartaal met 2,2 procent ten opzichte van een jaar eerder. Vooral eet- en drinkgelegenheden deden het goed: hun totale omzet nam met 3,5 procent toe.
Restaurants en cafés zagen hun omzet met 3,2 procent groeien. De omzetgroei van fastfoodrestaurants kwam uit op 3,9 procent, terwijl kantines en cateringbedrijven zelfs 4,1 procent meer omzet realiseerden.
Voor hotels is het beeld minder positief. De omzet van hotels lag 2 procent lager dan een jaar eerder. Mogelijk speelt de verhoging van het btw-tarief op logies hierbij een rol. Sinds januari 2026 is het tarief voor hotelovernachtingen en vakantiehuisjes verhoogd van 9 naar 21 procent.
Het vertrouwen onder ondernemers in de horeca verbeterde: het steeg van -30,1 in het tweede kwartaal naar -19,5 in het derde kwartaal. Horecaondernemers zijn daarmee aanzienlijk minder negatief dan eerder dit jaar, al blijft het vertrouwen laag.
Detailhandel profiteert van consumentenbestedingen
Retailers hebben in juli meer omzet gedraaid. De detailhandel zette 2,8 procent meer omzet dan een jaar eerder. Het verkoopvolume nam met 1,8 procent toe.
Vooral de non-foodsector presteerde goed, met een omzetgroei van 3,6 procent. Drogisterijen waren de sterkste groeiers met een omzetstijging van 12,5 procent. Ook winkels in consumentenelektronica en recreatieartikelen zagen hun omzet met 5,5 procent toenemen.
De online omzet groeide in juli met 3,8 procent. Daarmee blijft online verkoop een belangrijke groeimotor voor retailers.
Arbeidsmarkt koelt iets af
De werkloosheid steeg in juli naar 4,0 procent. In totaal waren er 404.000 werklozen. Ook het aantal vacatures neemt verder af. Aan het einde van het tweede kwartaal stonden er 375.000 vacatures open. Dat zijn er 3.000 minder dan een kwartaal eerder.
Daarnaast werkten werknemers en zelfstandigen in het tweede kwartaal gezamenlijk 0,4 procent minder uren dan in het eerste kwartaal.
Voor ondernemers kan de afkoelende arbeidsmarkt twee kanten op werken. Enerzijds wordt het mogelijk iets makkelijker om personeel te vinden. Anderzijds kan een stijgende werkloosheid wijzen op een minder sterke vraag naar producten en diensten.
Inflatie blijft aandachtspunt voor ondernemers
Een belangrijk aandachtspunt blijft de inflatie. Volgens de snelle raming van het CBS kwam de inflatie in augustus uit op 3,3 procent. In juli was dat nog 3,2 procent.
Voor ondernemers betekent dit dat kosten en prijzen onder druk kunnen blijven staan. Vooral de energieprijzen vallen hierbij op: energie inclusief motorbrandstoffen was in augustus 11,7 procent duurder dan een jaar eerder.
De nieuwste cijfers van het CBS geven daarmee een gemengd, maar iets positiever beeld van de Nederlandse economie. De economie groeit, consumenten geven meer uit, de detailhandel draait beter en producenten zijn duidelijk optimistischer geworden.
Daar staat tegenover dat de inflatie weer iets oploopt, de arbeidsmarkt afkoelt en de industrie op maandbasis minder produceerde. Ook blijven grote verschillen bestaan tussen sectoren. De horeca groeit bijvoorbeeld, maar hotels hebben het moeilijker.
De cijfers geven ondernemers daarmee voorzichtig meer perspectief, maar er blijven belangrijke onzekerheden. Vooral de ontwikkeling van de inflatie, arbeidsmarkt en consumentenvraag blijft bepalend voor het ondernemersklimaat.