Nederlandse industrie laat veel AI-kansen liggen, zegt ING
De Nederlandse industrie past steeds vaker kunstmatige intelligentie (AI) toe in haar bedrijfsprocessen, maar blijft achter bij het tempo dat nodig is om internationaal concurrerend te blijven. De adoptie van AI in de industrie is in 2025 sneller toegenomen dan in andere sectoren. Toch maakt slechts één op de vijf producenten actief gebruik van AI, blijkt uit een sectoranalyse van ING Research.
Volgens ING blijven de software-investeringen achter bij de totale industriële investeringsgroei. De reële waarde van het industriële software-kapitaal is de afgelopen vijf jaar zelfs met 7,5% gedaald. Terwijl er landelijk sprake is van 8,5% groei. Daarmee dreigt de sector kansen te missen om productiever en concurrerender te worden.
AI-gebruik van Nederlandse industriebedrijven
In 2025 maakte 18% van de Nederlandse industriebedrijven gebruik van minimaal één AI-toepassing. Daarmee is het aandeel AI-gebruikers in de industrie nu even hoog als het landelijke gemiddelde van alle bedrijfstakken. Het gebruik van AI hangt sterk samen met de bedrijfsomvang. Grotere industriebedrijven met 250 of meer werknemers maken drie keer zo vaak gebruik van AI dan kleinere bedrijven met 10 tot 50 werknemers.
Maakbedrijven zetten in Nederland vaker AI in dan gemiddeld in de EU. Toch loopt Nederland achter bij de Europese koplopers. Onder Nederlandse maakbedrijven met 10 of meer werknemers maakt 29% gebruik van AI; in België en Denemarken is dat 40%.
Werknemers productiever met AI
Studies laten zien dat AI de jaarlijkse productiviteitsgroei van werknemers met 3% kan verhogen. Bovendien presteren industriebedrijven die AI implementeren doorgaans beter op de middellange termijn dan concurrenten die dat niet doen, zowel op het gebied van productiviteit als marktaandeel. Hoewel de voordelen verschillen per taak en per bedrijf, loopt de industrie het risico achter te blijven met productiviteitswinst, zegt ING.
Een groot gedeelte van het verschil in economische groei tussen Europa en de VS kan worden verklaard door een grotere ICT-innovatiekracht en productievere toepassing van ICT-mogelijkheden. Op het vlak van AI-gerelateerde investeringen loopt Nederland achter bij de VS.
Software-investeringen moeten omhoog
Volgens ING moeten de software-investeringen omhoog om het productiviteitspotentieel van AI te benutten. De afgelopen vijf jaar heeft de industrie de investeringen in software al opgevoerd. Maar vergeleken met de economie-brede investeringen in software blijft de industriële groei van software-investeringen nog ver achter.
AI is cruciaal voor een efficiëntere inrichting van productieprocessen en kan daarmee het tekort aan personeel (deels) opvangen. Machines werken al zeer efficiënt, maar bedrijfsprocessen vereisen bij de meeste maakbedrijven nog veel handmatige handelingen. Veel van dat werk kan met verdere automatisering en AI efficiënter.
Snellere schaalvergroting nodig
De industriële sector bestaat uit veel kleine bedrijven die niet altijd de capaciteit hebben om continu te innoveren. Tegelijkertijd neemt de internationale concurrentie toe in de huidige, snel veranderende wereld. Niet alleen de digitale transformatie speelt een rol, maar ook de toenemende concurrentie en complexiteit door personeelsschaarste, regeldruk en steeds ingewikkeldere maakprocessen, maakt snellere schaalvergroting in de industrie onvermijdelijk.
Dat kan voor ondernemers als een uitdaging voelen, maar biedt ook nieuwe kansen. Samenwerken of fuseren kan helpen om voldoende schaal te creëren. Maar zonder een basis van goede datavoorzieningen heeft AI weinig impact, waarschuwt ING. “Hoe beter data zijn ontsloten en gestructureerd, hoe krachtiger AI verbanden kan leggen en waarde kan creëren.”