ABN AMRO: mkb’ers lopen achter bij aanpak nieuwe digitale risico’s
Nederlandse ondernemers lijken de basis van cybersecurity steeds beter op orde te krijgen, maar veel mkb-bedrijven zijn nog onvoldoende voorbereid op nieuwe digitale dreigingen. Vooral de snelle opkomst van kunstmatige intelligentie (AI) zorgt voor nieuwe risico’s. Dat blijkt uit onderzoek van ABN AMRO en marktonderzoeksbureau MWM2 onder 777 Nederlandse organisaties.
Hoewel minder bedrijven vorig jaar werden getroffen door cyberincidenten en ook de financiële schade afnam, blijft waakzaamheid nodig. Cybercriminelen gebruiken AI steeds vaker om aanvallen sneller en slimmer uit te voeren. Daarnaast ontstaan nieuwe risico’s doordat medewerkers zonder duidelijke richtlijnen gevoelige bedrijfsinformatie invoeren in externe AI-tools, zoals ChatGPT en Claude.
Het onderzoek laat zien dat één op de drie mkb-ondernemers zich zorgen maakt over dit gebruik binnen de organisatie. Tegelijkertijd gebruikt 78 procent van de mkb-bedrijven met een omzet tot 25 miljoen euro AI in enige vorm. Toch heeft slechts 9 procent formeel beleid opgesteld voor het gebruik van externe AI-oplossingen. Bij grote bedrijven ligt dat aandeel aanzienlijk hoger.
Cybervoorbereiding blijft aandachtspunt voor ondernemers
Veel kleinere bedrijven hebben nog onvoldoende inzicht in hun digitale kwetsbaarheden. Slechts een derde van de mkb’ers voerde het afgelopen jaar een risicoscan uit. Hierdoor weten veel ondernemers niet precies waar hun bedrijf digitaal kwetsbaar is.
Ook de voorbereiding op een cyberaanval kan beter. Slechts 26 procent van de mkb-bedrijven heeft een formeel plan klaarliggen voor wanneer er een incident plaatsvindt. Daarnaast heeft 43 procent van de ondernemers nog nooit een cyberaanval geoefend.
Dat maakt bedrijven kwetsbaar. Waar grote organisaties vaak beschikken over gespecialiseerde teams en uitgebreide beveiligingsprocessen, moeten ondernemers en kleinere bedrijven vaak met minder middelen snel kunnen reageren.
Minder mkb-bedrijven slachtoffer van cyberaanvallen
Tegelijkertijd zijn er ook positieve ontwikkelingen. Het aantal bedrijven dat te maken kreeg met een cyberincident is gedaald. Vooral onder mkb’ers nam het aandeel getroffen bedrijven af: van 72 procent naar 60 procent. Ook onder zzp’ers daalde dit percentage, van 57 procent naar 48 procent.
Daarnaast liep het aantal bedrijven dat daadwerkelijk schade ondervond door een cyberaanval terug. Binnen het mkb daalde dit van 20 procent naar 17 procent. Bij zzp’ers ging het om een daling van 9 procent naar 6 procent.
Volgens experts wijst dit erop dat ondernemers steeds vaker investeren in basismaatregelen, zoals betere e-mailbeveiliging, updates en het sneller herkennen van verdachte activiteiten.
Afhankelijkheid van grote techbedrijven groeit
Naast directe cyberaanvallen ontstaat een ander digitaal risico: afhankelijkheid van grote buitenlandse technologiebedrijven. Veel ondernemers maken gebruik van cloud- en AI-diensten van een beperkt aantal aanbieders.
Bijna de helft van de Nederlandse bedrijven ervaart een gedeeltelijke tot grote afhankelijkheid van Amerikaanse technologiebedrijven. Onder zzp’ers gaat het om 35 procent, bij mkb-bedrijven om 46 procent.
Die afhankelijkheid kan risico’s opleveren door geopolitieke ontwikkelingen, veranderende wetgeving of problemen met de beschikbaarheid van digitale diensten.
Toch ondernemen veel bedrijven actie. Zo neemt 63 procent van de mkb’ers maatregelen om de afhankelijkheid te verkleinen. Ook kiest een groeiend aantal ondernemers voor Europese alternatieven: 17 procent van de mkb-bedrijven is inmiddels geheel of gedeeltelijk overgestapt.
Digitale veiligheid wordt onderdeel van ondernemen
De cijfers laten zien dat ondernemers vooruitgang boeken, maar dat de digitale risico’s blijven veranderen. Waar bedrijven zich eerst vooral richtten op virussen en phishing, krijgen zij nu vaker te maken met complexere dreigingen rondom AI, data en digitale afhankelijkheid.
Voor zzp’ers en mkb’ers wordt cybersecurity daarmee steeds meer een vast onderdeel van goed ondernemerschap: niet alleen om schade te voorkomen, maar ook om klanten, partners en bedrijfsinformatie te beschermen.