Bijna helft werkenden ziet AI als vervanger van (deel van) hun werk
Vier op de tien werkenden denken dat kunstmatige intelligentie (AI) hun baan deels kan overnemen. Een kleine groep verwacht zelfs volledige vervanging. Tegelijkertijd groeit het gebruik van AI op de werkvloer snel, en juist gebruikers hiervan zijn zich sterker bewust van de impact. Dat blijkt uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).
Van de mensen met betaald werk denkt 41% dat AI hun werk deels kan vervangen. 4% verwacht dat AI hun werk helemaal kan overnemen. Hbo- en wo-opgeleiden geven vaker dan gemiddeld aan dat AI hun werk kan doen. Ook jongvolwassenen verwachten vaker dat hun werkzaamheden deels of volledig geautomatiseerd kunnen worden. Van alle werkenden die dat denken, maakt bijna de helft zich daar zorgen over.
43% van de werkenden gebruikt AI
Van de volwassenen met betaald werk gebruikt 43% AI bij het uitvoeren van hun werkzaamheden. Werkenden die AI al inzetten, achten de kans op vervanging groter dan collega’s die dat niet doen. Van de AI-gebruikers denkt 56% dat hun werk geheel of deels overgenomen kan worden, tegenover 37% van de niet-gebruikers. Tegelijkertijd geldt het omgekeerde: wie geen AI gebruikt, denkt vaker dat het eigen werk niet vervangbaar is (56%) dan wie AI al toepast (42%).
Vrouwen maken zich vaker zorgen
Bijna de helft van de werkenden volwassenen die denken dat AI hun werk helemaal of deels kan overnemen, maakt zich hier zorgen over. 8% zegt zich veel zorgen te maken, 40% een beetje. Mannen en vrouwen denken even vaak dat AI hun werk kan overnemen, maar vrouwen maken zich hier duidelijk vaker zorgen over: 54% tegenover 43% van de mannen.
Jongeren van 18 tot 25 jaar zeggen vaker dan 25-plussers dat AI hun werk deels of helemaal kan uitvoeren. Toch maken jongeren zich hier niet meer zorgen over. Ook denken hbo- en wo-geschoolden vaker dat AI hun werk kan doen dan mensen met een vmbo-, mbo- of daarmee vergelijkbaar diploma, maar in zorgen hierover verschillen ze niet.
Verwachte gevolgen voor de arbeidsmarkt
Niet alleen werkenden, maar volwassenen in het algemeen denken dat AI zal leiden tot verschuivingen op de arbeidsmarkt. Driekwart van de volwassenen verwacht dat bepaalde banen zullen verdwijnen. Daarnaast denkt 64% dat kennis en vaardigheden van personeel verloren zullen gaan door AI. Verder is bijna de helft van mening dat AI bepaalde werkzaamheden minder interessant zal maken.
Daarentegen verwacht 57% dat AI kan zorgen voor een hogere productiviteit doordat werkzaamheden sneller kunnen worden uitgevoerd. Een minderheid ziet AI als oplossing voor structurele arbeidsmarktvraagstukken. Zo denkt 46% dat AI het personeelstekort in bepaalde bedrijfstakken kan oplossen doordat minder personeel nodig is, en 41% denkt dat AI onveilige banen kan overnemen.
AI wordt steeds vaker gebruikt in het werkproces, maar roept tegelijkertijd onzekerheid op, vooral bij groepen die verwachten geraakt te worden. Volgens het UWV staan bijvoorbeeld grote reorganisaties in de financiële sector mede in verband met toenemende inzet van AI voor administratieve en klantgerichte taken, waardoor banken zoals ABN AMRO en ING duizenden banen willen schrappen.