Mkb zet investeringen op de rem: onzekerheid drukt winst en remt groei
Mkb-ondernemers worden steeds terughoudender met investeringen. Hoewel de omzet in 2025 nog groeide, blijft er door stijgende kosten steeds minder winst over om te investeren in innovatie, verduurzaming en digitalisering. Dat blijkt uit het sectorrapport Branches in Zicht 2026 van accountantsvereniging SRA, waarvoor 7.061 jaarrekeningen van mkb-bedrijven (exclusief zzp’ers) zijn geanalyseerd.
Volgens SRA kiezen veel ondernemers ervoor om geplande investeringen voorlopig uit te stellen. De liquide middelen en het eigen vermogen nemen toe, terwijl bedrijven juist minder externe financiering aantrekken. Dat wijst erop dat ondernemers bewust voorzichtig zijn met het doen van grote uitgaven. Blijft de winstgroei in het mkb achter en wordt er minder geïnvesteerd, dan remt dat de economische groei. Het mkb vormt het overgrote deel van het Nederlandse bedrijfsleven.
Winst blijft achter bij omzet
De omzet van het mkb steeg in 2025 gemiddeld met 6,4 procent ten opzichte van een jaar eerder. De winst nam daarentegen slechts met 3,4 procent toe. Dit is het tweede jaar op rij dat de winstgroei van het mkb stagneert rond de 3 procent. Bovendien werd een groot deel van de omzetgroei veroorzaakt door inflatie, die in 2025 uitkwam op 3,3 procent.
Vooral de oplopende personeelskosten (+8,5 procent) en hogere inkoopkosten (+6,1 procent) drukken de marges. Gemiddeld gaat 25 procent van de omzet op aan personeel.
De helft van alle mkb-bedrijven zag de winst dalen. Bij bijna een kwart liep de winst zelfs met 50 procent of meer terug. Micro-ondernemingen met twee tot tien medewerkers hadden het extra zwaar. Binnen deze groep zag 52 procent de winst afnemen, tegenover gemiddeld 50 procent in het totale mkb.
Ondernemers wachten af
Hoewel veel mkb-bedrijven financieel gezond zijn, kiezen ondernemers er steeds vaker voor om grote investeringen uit te stellen. Als de winst achterblijft, blijft er minder geld over om te investeren. Maar ook de toenemende economische onzekerheid speelt mee.
Volgens SRA-bestuurslid Pieter van der Kwaak spelen meerdere factoren hierbij een rol. Naast de stijgende personeels- en inkoopkosten noemt hij wisselend overheidsbeleid, aanhoudende personeelstekorten, netcongestie, de snelle opkomst van AI, verdere digitalisering en geopolitieke spanningen als redenen waarom ondernemers investeringen uitstellen.
“Als regels tussentijds veranderen, weet je als ondernemer niet of je bijvoorbeeld wel of niet in elektrisch vervoer moet investeren,” aldus Van der Kwaak.
Uit eerder onderzoek blijkt dat 41 procent van de mkb-ondernemers de stijgende kosten als grootste gevolg van de huidige economische onzekerheid ziet. Daarnaast wordt het tekort aan personeel het vaakst genoemd als belangrijkste rem op de productiviteit.
Minder ruimte voor innovatie
De terughoudendheid is opvallend, omdat veel mkb-bedrijven de komende jaren juist voor grote investeringen staan. Denk aan digitalisering, verduurzaming, cybersecurity en de inzet van kunstmatige intelligentie (AI).
Juist deze investeringen moeten bedrijven helpen efficiënter te werken, concurrerend te blijven en beter in te spelen op nieuwe wet- en regelgeving en veranderende marktomstandigheden. Zonder voldoende investeringsruimte dreigt volgens SRA een periode van stilstand, terwijl innovatie nodig is om de arbeidsproductiviteit te verhogen, personeelstekorten op te vangen en de concurrentiepositie van het Nederlandse mkb te versterken.
Grote verschillen tussen sectoren
Niet iedere branche werd even hard geraakt. Vooral de bouw had een lastig jaar. Daar daalde de winst gemiddeld met 11,2 procent. Ook de horeca (-4,8 procent) en detailhandel (-2,7 procent) zagen de resultaten verslechteren.
Aan de andere kant presteerden de specialistische zakelijke dienstverlening (+15,5 procent) en de industrie (+13,3 procent) bovengemiddeld goed. Ook de logistiek en de zorg sloten 2025 sterk af met een gemiddelde winstgroei van ongeveer 5 procent.
Regionaal zijn eveneens duidelijke verschillen zichtbaar. In de vier grote steden zag 55 procent van de ondernemingen de winst dalen, tegenover 50 procent landelijk. Bij bijna een derde van deze bedrijven liep de winst zelfs met de helft of meer terug.
Meer zekerheid voor ondernemers
Als bedrijven noodzakelijke investeringen blijven uitstellen, kan dat de innovatiekracht en productiviteitsgroei van het Nederlandse mkb afremmen. Een stabiel economisch klimaat en voorspelbaar overheidsbeleid moeten ondernemers het vertrouwen geven om te blijven investeren in groei, innovatie en verduurzaming.
“Met dit SRA-rapport willen we een bijdrage leveren aan de opgave om ondernemerschap lonend en leuk te maken. Hiervoor zijn een goed investeringsklimaat en voorspelbaar beleid met beperkte regeldruk noodzakelijk,” licht Van der Kwaak toe.