Nederlandse bedrijven moeten zich beter voorbereiden op extreem weer, waarschuwt ABN AMRO
Hitte, droogte en hevige regenbuien kunnen leiden tot lagere arbeidsproductiviteit, hogere kosten, omzetverlies en verstoringen in de toeleveringsketen. Wie niet op tijd maatregelen neemt, loopt bovendien het risico achterop te raken bij concurrenten die zich wel aanpassen. Dat concludeert ABN AMRO in een nieuw onderzoek naar de economische gevolgen van extreem weer.
Door klimaatverandering worden de weersomstandigheden in Nederland steeds extremer. Naast warmere en drogere zomers neemt ook de kans op hevige neerslag en wateroverlast toe. De gevolgen verschillen per sector. Voor sommige bedrijven betekent extreem weer een lagere productie of hogere kosten, terwijl andere ondernemingen juist profiteren van veranderend consumentengedrag.
Eerder onderzoek laat zien dat veel ondernemers zich wel bewust zijn van de risico’s die zij lopen, maar vaak nog onvoldoende zijn voorbereid. De Kamer van Koophandel (KvK) kwam vorige maand met de Noodsituatiescan, die ondernemers moet helpen zich voor te bereiden op een crisis.
Bovendien is het voor ondernemers belangrijk om niet alleen naar de eigen bedrijfsvoering te kijken, maar ook naar de kwetsbaarheden van leveranciers en andere partijen in de keten.
Extreem weer raakt bedrijven nu al
De zomer van 2026 laat volgens ABN AMRO zien hoe kwetsbaar bedrijven kunnen zijn voor extreem weer. In juni werd in Nederland voor het eerst code rood afgegeven voor extreme hitte. Dat leidde onder meer tot het afgelasten van festivals, waardoor organisatoren inkomsten misliepen terwijl verschillende kosten wel doorliepen.
Ook de droogte zorgt voor problemen. Lage waterstanden beperken de hoeveelheid vracht die binnenvaartschepen kunnen vervoeren. Bedrijven die afhankelijk zijn van vervoer over water, zoals veevoerproducenten en bouwbedrijven, kunnen daardoor te maken krijgen met vertragingen in de aanvoer van grondstoffen.
Niet alleen hitte en droogte vormen een toenemend probleem. ABN AMRO waarschuwt ook voor hevige regenval en wateroverlast. De oceanen zijn uitzonderlijk warm, waardoor de kans op zeer veel neerslag in het najaar toeneemt.
De gevolgen daarvan kunnen groot zijn. Hevige regen kan bijvoorbeeld leiden tot schade aan gebouwen en terreinen, maar ook tot verstoringen in de productie en logistiek. Bedrijven moeten daarom volgens de bank niet alleen rekening houden met het weer van vandaag, maar ook met de risico’s die later in het jaar kunnen ontstaan.
Hitte verlaagt arbeidsproductiviteit
Hoge temperaturen hebben daarnaast direct gevolgen voor werknemers. Vooral mensen die buiten werken, zwaar lichamelijk werk verrichten of in slecht geïsoleerde ruimtes werken, lopen het risico op hittestress. Volgens TNO worden ruim 350.000 Nederlandse werknemers tijdens hun werk aan hittestress blootgesteld.
ABN AMRO stelt dat de arbeidsproductiviteit vanaf 25 graden Celsius met 2 procent afneemt voor iedere graad waarmee de temperatuur verder stijgt. Bij 30 graden komt dat neer op een daling van 10 procent. Bovendien kunnen extreem hoge temperaturen ertoe leiden dat werkzaamheden gedeeltelijk of volledig worden stilgelegd.
De Arbowet schrijft niet voor vanaf welke temperatuur het te warm is om te werken. Ook zijn hierover volgens ABN AMRO in veel cao’s geen duidelijke afspraken. De sectoren bouw en infrastructuur kennen bijvoorbeeld wel afspraken over onwerkbaar weer, maar die richten zich vooral op kou en niet op extreme hitte.
Werkgevers die afspraken maken in hun cao, kunnen onder bepaalde voorwaarden een tijdelijke uitkering van het UWV krijgen als het werk door extreem weer moet worden stilgelegd. Zijn er geen afspraken in de cao gemaakt? Dan zijn de kosten van de werkonderbreking voor de werkgever.
Bedrijven moeten zich aanpassen
ABN AMRO adviseert bedrijven om klimaatadaptatie onderdeel te maken van hun bedrijfsvoering. Welke maatregelen nodig zijn, verschilt per sector en locatie.
Ondernemingen kunnen bijvoorbeeld gebouwen en bedrijfsterreinen klimaatbestendiger maken. Denk bijvoorbeeld aan groene daken, waterbuffers die regenwater opvangen en maatregelen om water beschikbaar te houden tijdens perioden van droogte.
Ook het aanpassen van werkprocessen kan helpen. Bedrijven kunnen bijvoorbeeld andere werktijden hanteren tijdens extreme hitte of vooraf plannen maken voor situaties waarin werkzaamheden door het weer niet kunnen doorgaan.
Daarnaast kunnen bedrijven vooraf een hitteplan opstellen, waarin staat wie verantwoordelijk is, welke noodprocedures gelden en hoe de communicatie tijdens een extreme weerssituatie verloopt.
Volgens ABN AMRO kunnen bedrijven die vroeg investeren in klimaatadaptatie sneller reageren wanneer het weer omslaat. Daarmee kunnen ze niet alleen schade en bedrijfsuitval beperken, maar ook hun concurrentiepositie versterken. Tot slot kunnen ondernemers verzekeringen afsluiten om financiële risico’s van weersschade deels op te vangen. Ook heeft de overheid een brede weersverzekering.
Investeren is niet altijd mogelijk
Tegelijkertijd zijn er verschillende drempels die bedrijven ervan kunnen weerhouden om zich aan te passen. Vooral mkb-bedrijven zijn voorzichtig met investeringen door stijgende kosten en economische onzekerheid.
Ook infrastructurele problemen kunnen een rol spelen. Netcongestie kan bijvoorbeeld investeringen in extra koeling bemoeilijken, terwijl juist tijdens extreme hitte meer elektriciteit nodig kan zijn.
Daarnaast kunnen regelgeving, lange vergunningsprocedures en onbekendheid met subsidiemogelijkheden bedrijven afremmen. Volgens ABN AMRO kan de overheid daarom een belangrijke rol spelen bij het wegnemen van deze drempels.
Sommige bedrijven profiteren juist
Extreem weer heeft niet voor ieder bedrijf alleen negatieve gevolgen. Sommige ondernemingen zien juist de vraag naar hun producten of diensten toenemen. Zo zien installatiebedrijven de vraag naar airco’s en warmtepompen stijgen. Bouwmarkten profiteren tijdens warme perioden van extra verkoop van onder meer ventilatoren, tuinmeubels en zwembadjes.
Ook supermarkten en bijvoorbeeld bioscopen kunnen meer omzet behalen wanneer consumenten vanwege het warme weer hun gedrag aanpassen. Daarmee ontstaan volgens ABN AMRO nieuwe kansen voor bedrijven in onder meer de bouw, retail en leisure.
Extreem weer vraagt om voorbereiding
Voor ondernemers wordt het steeds belangrijker om niet alleen te kijken naar de directe gevolgen van extreem weer, maar ook naar de langere termijn. Investeren in klimaatadaptatie, duidelijke afspraken met werknemers, een goed extreem-weerplan en passende verzekeringen kunnen helpen om de bedrijfsvoering weerbaarder te maken.
Tegelijkertijd zijn er obstakels. Vooral voor mkb-bedrijven kunnen de benodigde investeringen lastig zijn. Ook infrastructurele beperkingen, zoals netcongestie, kunnen het aanpassen van bedrijfsactiviteiten bemoeilijken.