Onderzoek: investeringsbereidheid van kleine ondernemers neemt verder af
Ondernemers in het kleinbedrijf investeren steeds minder in de groei van hun bedrijf. Dat blijkt uit de nieuwste Kleinbedrijf Index van Qredits, ONL voor Ondernemers en Hogeschool Utrecht. Vooral stijgende kosten, lagere winstmarges en onzekerheid over de toekomst maken dat veel ondernemers investeringen uitstellen.
Die ontwikkeling is zorgelijk, omdat investeringen juist belangrijk zijn om een bedrijf toekomstbestendig te houden. Denk aan digitalisering, verduurzaming, nieuwe apparatuur, marketing of het ontwikkelen van nieuwe producten en diensten. Wie structureel minder investeert, loopt op termijn het risico achter te raken op concurrenten.
Het onderzoek is gedaan onder een panel van 5.000 ondernemers in het kleinbedrijf. Het gaat om ondernemingen met minder dan 50 medewerkers en een jaaromzet tot € 12 miljoen of een balanstotaal van maximaal € 6 miljoen. Tot deze groep behoren veel zzp’ers, eenmanszaken en kleinere mkb-bedrijven.
Winst staat onder druk
Een belangrijke oorzaak van de afnemende investeringsbereidheid is de financiële druk waarmee veel kleine ondernemers te maken hebben. Hogere personeelskosten, stijgende energielasten, inflatie en een toenemende belastingdruk zorgen ervoor dat de nettowinst achterblijft en er minder geld overblijft om opnieuw in de onderneming te investeren.
Ook het ondernemersvertrouwen is afgenomen. Wanneer de economische vooruitzichten onzeker zijn, kiezen veel ondernemers ervoor om grote uitgaven uit te stellen. Dat kan op korte termijn verstandig zijn, maar op de lange termijn ten koste gaan van innovatie, productiviteit en concurrentiekracht.
Uit het onderzoek blijkt dat slechts 23 procent van de ondervraagde ondernemers meer dan 10 procent van de omzet terug investeert in het bedrijf. Tegelijkertijd verdient ongeveer de helft van de kleine ondernemers minder dan het minimumloon. Een kwart leeft zelfs onder het sociaal minimum. Vooral in sectoren als de horeca, detailhandel en zorg is die druk groot.
Voor veel ondernemers betekent dit dat de dagelijkse bedrijfsvoering prioriteit krijgt boven investeringen die op langere termijn rendement opleveren.
Minder investeren kan groei afremmen
Investeringen zijn niet alleen bedoeld om een bedrijf uit te breiden. Ook kleinere investeringen kunnen bijdragen aan een efficiëntere bedrijfsvoering of een betere concurrentiepositie.
Denk bijvoorbeeld aan:
- Marketing en online zichtbaarheid
- Nieuwe machines of bedrijfsmiddelen
- Investeren in software of cybersecurity
- Verduurzaming om energielasten te verlagen
- Het automatiseren van administratieve processen
- Opleiding en ontwikkeling van medewerkers of de ondernemer zelf
Door investeringen steeds verder uit te stellen, kan het lastiger worden om in te spelen op veranderingen in de markt of nieuwe kansen te benutten.
Scholing loont, maar krijgt geen prioriteit
Ondernemers erkennen het belang van scholing en persoonlijke ontwikkeling, maar in de praktijk blijft investeren in kennis vaak achter. Zo volgt 60 procent van de ondernemers hooguit één cursus of training per twee jaar.
Toch laat het onderzoek zien dat ondernemers die regelmatig investeren in opleidingen en trainingen ook vaker investeren in hun bedrijf en beter scoren op innovatie. Bovendien verwacht ongeveer twee derde dat opleidingen en cursussen bijdragen aan het succes van de onderneming.
Nieuwe kennis kan helpen om processen slimmer in te richten, efficiënter te werken en sneller in te spelen op veranderingen in de markt. Naast opleidingen kunnen ook coaching en professioneel advies bijdragen aan de ontwikkeling van een onderneming.
Toegang tot financiering blijft belangrijk
Naast voldoende winst speelt ook de beschikbaarheid van financiering een belangrijke rol. Niet iedere ondernemer beschikt over voldoende eigen vermogen om investeringen direct te kunnen betalen. Daarom blijft goede toegang tot zakelijke financiering essentieel, zeker voor kleinere bedrijven en startende ondernemers.
Steeds vaker wordt daarbij gekeken naar alternatieve financieringsvormen, zoals microkredieten, leaseconstructies, regionale fondsen of crowdfunding. Afhankelijk van de investering kan dit ondernemers helpen om noodzakelijke vernieuwingen toch door te voeren.
Investeren blijft essentieel, ondersteuning is nodig
De resultaten van de Kleinbedrijf Index laten zien dat veel kleine ondernemers momenteel vooral bezig zijn met het opvangen van stijgende kosten. Dat is begrijpelijk, maar tegelijkertijd blijft investeren belangrijk om de continuïteit van de onderneming te waarborgen.
Juist in economisch uitdagende tijden kunnen gerichte investeringen in innovatie, digitalisering, verduurzaming en kennis ervoor zorgen dat een onderneming wendbaar blijft en beter voorbereid is op toekomstige ontwikkelingen.
Om investeringen en ondernemerschap te stimuleren, pleiten belangenorganisaties voor maatregelen die het voor kleine ondernemers makkelijker maken om te blijven investeren. Daarbij wordt onder meer gedacht aan betere toegang tot financiering, fiscale voordelen voor scholing en educatie, betaalbare coaching en advies, een lagere belastingdruk en maatregelen om energiekosten te verlagen.
Volgens de onderzoekers zijn dit belangrijke voorwaarden om het ondernemersklimaat voor zzp’ers en kleine mkb-bedrijven te versterken. Meer financiële ruimte en betere ondersteuning kunnen ondernemers helpen om te blijven investeren in innovatie, ontwikkeling en de toekomst van hun onderneming.