Verder reizen naar werk voor een hoger salaris? Pendelen loont tot 60 kilometer
In het mkb reizen werknemers gemiddeld 25 kilometer naar hun werk. Wie bereid is om verder te reizen, verdient gemiddeld ook meer. Werknemers die in een andere provincie werken dan waar ze wonen, verdienen gemiddeld 17,7 procent meer dan werknemers die binnen hun eigen provincie werken. Toch houdt dat verband op bij ongeveer 60 kilometer.
Dat blijkt uit een analyse van Van Spaendonck, gebaseerd op 1,2 miljoen geanonimiseerde loonstroken. De cijfers laten grote verschillen zien tussen regio’s en beroepsgroepen. Vooral werknemers in kennisintensieve functies blijken bereid om verder te reizen voor hun werk en krijgen daarvoor vaker een hoger salaris.
ICT’ers reizen het verst
Hoewel de gemiddelde woon-werkafstand 25 kilometer is, woont de helft van de werknemers op maximaal 12,6 kilometer van het werk. Een relatief kleine groep die 50, 80 of zelfs 100 kilometer reist, trekt het gemiddelde omhoog.
Sinds 2020 is de gemiddelde woon-werkafstand met 4,6 procent afgenomen. Dat valt samen met de opkomst van thuiswerken tijdens de coronapandemie. Voor ICT’ers geldt juist het tegenovergestelde. Zij reizen inmiddels gemiddeld 39 kilometer naar hun werk. Dat is 14,2 procent meer dan in 2020.
Daarmee leggen ICT’ers de grootste afstand af van alle onderzochte beroepsgroepen. Ook veiligheidswerkers (37 km), bedrijfskundigen (36 km), wetenschappers en ingenieurs (35 km) en directeuren en managers (33 km) reizen relatief ver naar hun werk.
Werknemers in agrarische beroepen en horecapersoneel reizen met 13 kilometer relatief het minst. Ook voedselverwerkers, sport- en vitaliteitswerkers en huishoudelijke hulpen en schoonmakers wonen relatief dicht bij hun werk.
Pendelen levert gemiddeld meer salaris op
Voor één op de vijf mkb-werknemers ligt de werkplek in een andere provincie dan de woonplaats. Deze werknemers verdienen gemiddeld € 4.388 bruto per maand, tegenover € 3.728 voor werknemers die binnen hun eigen provincie werken. Dat is een verschil van 17,7 procent.
Het salaris loopt mee met de reisafstand, maar slechts tot op zekere hoogte. Tot ongeveer 60 kilometer geldt: hoe verder iemand reist, hoe hoger het gemiddelde salaris. Een werknemer die bijvoorbeeld 40 kilometer reist, verdient gemiddeld meer dan iemand die 10 kilometer van het werk woont.
Bij afstanden boven de 60 kilometer verdwijnt dat verband. Werknemers die 80 kilometer reizen, verdienen gemiddeld niet meer dan werknemers die 60 kilometer afleggen. Bovendien reist slechts ongeveer 10 procent van de werknemers meer dan 60 kilometer naar het werk.
Pendelaars in de Randstad verdienen het meest
Ook binnen de Randstad is een duidelijk verschil zichtbaar tussen werknemers die wel en niet van buiten de regio komen. Van de werknemers die in de Randstad werken, woont 11,4 procent buiten de Randstad. Zij verdienen gemiddeld € 4.481 bruto per maand. Dat is meer dan werknemers die zowel wonen als werken in de Randstad (€ 4.042), maar ook meer dan werknemers die buiten de Randstad wonen en werken (€ 3.640).
Pendelaars van buiten de Randstad hebben bovendien twee keer zo vaak een auto van de zaak. Dat kan erop wijzen dat werkgevers bereid zijn extra voorzieningen te bieden om werknemers van verder weg aan te trekken.
Niet iedere pendelaar verdient meer
Het financiële voordeel van pendelen verschilt sterk per beroepsgroep. In het onderwijs loopt het salarisverschil tussen pendelaars en werknemers die dichter bij huis werken op tot 24 procent. Bij verkopers en administratief medewerkers is het verschil ongeveer 1 procent. Bij huishoudelijke hulpen is het salarisverschil zelfs licht negatief.
Een deel van het verschil is te verklaren doordat pendelaars relatief vaak werkzaam zijn in beter betaalde functies, zoals sales, management en bedrijfskundige rollen. Maar dat verklaart niet alles. Ook binnen dezelfde beroepsgroep verdienen werknemers die verder reizen soms meer.
Dat geldt bijvoorbeeld voor ICT’ers en bedrijfskundigen. Zij lijken bereid om een grotere afstand af te leggen voor een functie die beter aansluit bij hun kennis en ervaring. Bij uitvoerende functies, zoals horeca, schoonmaak en verkoop, is dat verband veel minder duidelijk.
Verder reizen kan ook goedkoper wonen betekenen
Een hoger salaris is niet het enige mogelijke voordeel van pendelen. Wie buiten de directe omgeving van de werkgever woont, kan ook profiteren van lagere huizenprijzen. Uit een koppeling met CBS-data blijkt dat werknemers gemiddeld wonen in een gemeente waar woningen ongeveer € 5.400 goedkoper zijn dan in gemeenten waar hun werkgever gevestigd is. Naarmate de woon-werkafstand groter wordt, neemt dit verschil toe.
Voor werknemers in agrarische beroepen is het woonvoordeel het grootst. Zij wonen gemiddeld in een gemeente waar woningen € 16.489 goedkoper zijn dan in de gemeente van hun werkgever. Een mogelijke verklaring is dat deze werknemers relatief vaak op het platteland wonen, terwijl werkgevers vaker in grotere gemeenten gevestigd zijn.
Bij directeuren en managers is het juist andersom. Zij wonen gemiddeld in gemeenten waar woningen € 3.657 duurder zijn dan in de gemeente waar zij werken. De data laten niet zien waarom dat zo is, maar het patroon suggereert dat de prijs van een woning voor deze groep waarschijnlijk minder weegt bij de keuze van de woonplaats.
Wat betekent dit voor werkgevers?
De cijfers laten zien dat de arbeidsmarkt voor werkgevers groter kan zijn dan alleen de directe omgeving. Vooral voor kennisintensieve functies zijn werknemers bereid om verder te reizen voor hun werk. Daar staat in veel gevallen ook een hoger salaris tegenover.
Voor werkgevers die lokaal moeilijk geschikte kandidaten kunnen vinden, kan het daarom interessant zijn om de zoekregio te vergroten. Zeker wanneer een functie gedeeltelijk vanuit huis kan worden uitgevoerd, hoeft een grotere woon-werkafstand geen bezwaar te zijn.
Maar dat geldt niet voor elke functie. Bij uitvoerend werk, zoals horeca, schoonmaak en verkoop, is er nauwelijks een salarisverschil zichtbaar tussen werknemers die dichtbij werken en werknemers die verder reizen. Voor deze functies lijkt lokaal werven belangrijker.
Daarnaast kent pendelen een duidelijke grens. Boven de 60 kilometer neemt het salarisvoordeel niet verder toe. Werkgevers die kandidaten van nog grotere afstand willen aantrekken, zullen daarom waarschijnlijk andere voordelen moeten bieden. Denk aan hybride werken, een goede reiskostenvergoeding of andere flexibiliteit.