Wat betekent arbeidsmobiliteit voor ondernemers?
De Nederlandse arbeidsmarkt zit op steeds meer plekken vast. Door aanhoudende personeelstekorten en beperkingen in andere productiefactoren wordt het voor ondernemers lastiger om te groeien. Arbeidsmobiliteit speelt hierin een belangrijke rol: werknemers die sneller bewegen tussen banen en sectoren zorgen ervoor dat arbeid terechtkomt waar deze de meeste waarde toevoegt.
Ondernemers hebben vaker moeite om nieuw personeel aan te trekken en te concurreren met grotere werkgevers. Daardoor ervaren met name middelgrote en kleine bedrijven (mkb) een structureel personeelstekort, wat de groei van hun onderneming afremt.
Arbeidsmobiliteit – het wisselen van baan of sector – speelt hierin een belangrijke rol. Wanneer werknemers makkelijker doorstromen naar sectoren waar de vraag het grootst is, helpt dat tekorten te verminderen en de economie efficiënter te laten functioneren. Daarnaast kan mobiliteit van arbeid bijdragen aan hogere productiviteit, meer innovatie en betere baanmatches voor werknemers.
Tegelijkertijd is meer arbeidsmobiliteit niet automatisch beter. Te weinig mobiliteit leidt tot vastzittende arbeidsmarkten en een slechte match tussen vraag en aanbod, terwijl te veel mobiliteit kan zorgen voor hogere kosten, verlies van kennis en minder prikkels om te investeren in personeel.
Arbeidsmobiliteit beweegt mee met de economie
Uit een analyse van De Nederlandsche Bank (DNB) op basis van CBS-microdata over de periode 2011 – 2025 blijkt dat jaarlijks gemiddeld 16,7 procent van de werknemers van werkgever wisselt. Van de mensen die van baan wisselden tussen 2024 en 2025, veranderde 57 procent ook van bedrijfstak.
Vooral jongeren wisselen vaak van werkgever: onder 15- tot 25-jarigen gaat het gemiddeld om 40 tot 45 procent per jaar. Oudere werknemers blijven juist veel vaker zitten, met rond de 10 procent baanwisselingen per jaar. Ook de contractvorm speelt een grote rol. Werknemers met een vast contract zijn het minst mobiel, terwijl oproep- en uitzendkrachten veel vaker van baan veranderen.
Tussen mannen en vrouwen zijn de verschillen beperkt, maar tussen sectoren des te groter. In de uitzendbranche en horeca wisselde ongeveer een derde van de werknemers tussen 2024 en 2025 van werkgever. Bij de overheid ligt dat aandeel aanzienlijk lager; daar wisselde in dezelfde periode 4 procent van de werknemers van werkgever.
Daarnaast stroomt gemiddeld 9,1 procent uit naar een niet-werknemerspositie, zoals zzp’er, werkloosheid of inactiviteit. Tegelijkertijd keert gemiddeld 9,5 procent vanuit zo’n positie weer terug in loondienst.
Opvallend is dat er geen duidelijke structurele trend zichtbaar is: arbeidsmobiliteit beweegt vooral mee met de conjunctuur. In economisch goede jaren ligt de mobiliteit hoger, terwijl deze in recessies juist afneemt.
Mobiliteit in jouw onderneming
Arbeidsmobiliteit gaat over de mate waarin werknemers kunnen overstappen naar een andere functie, werkgever of sector. Werknemers zijn arbeidsmobiel wanneer zij dankzij hun kennis, ervaring en vaardigheden inzetbaar blijven in nieuwe of zwaardere functies.
Door werknemers kansen te bieden om nieuwe vaardigheden te ontwikkelen en intern door te groeien, kunnen ondernemers personeel langer behouden en beter inspelen op veranderingen in de arbeidsmarkt. Dat is vooral relevant in een periode waarin talent schaars is en functies snel veranderen door technologie en nieuwe manieren van werken.
Investeren in arbeidsmobiliteit helpt organisaties bovendien om ‘vastroesten’ te voorkomen. Werknemers blijven gemotiveerd, ontwikkelen zich breder en zijn beter voorbereid op toekomstige veranderingen. Voor werkgevers levert dat een flexibelere organisatie op, lagere wervingskosten en meer continuïteit binnen het bedrijf.
Wat kunnen ondernemers doen?
Arbeidsmobiliteit speelt een belangrijke rol in het behouden en ontwikkelen van personeel binnen organisaties. Voor ondernemers met personeel draait daarom het niet alleen om het aantrekken van nieuwe werknemers, maar ook om het stimuleren van interne doorgroei, ontwikkeling en inzetbaarheid van bestaande teams.
Investeer in interne mobiliteit
Interne arbeidsmobiliteit draait om de kansen die werknemers krijgen om door te groeien, nieuwe taken op te pakken of zich om te scholen binnen de onderneming. Ontbreken die mogelijkheden? Dan neemt de kans toe dat werknemers vertrekken naar een andere werkgever.
Voor werkgevers levert investeren in bestaande werknemers meerdere voordelen op. Werknemers blijven vaak langer verbonden aan het bedrijf, ontwikkelen nieuwe vaardigheden en kunnen makkelijker meebewegen met veranderingen in het werk. Daarnaast kan interne doorgroei helpen om vacatures op te vullen.
Kijk naar talent binnen de organisatie
Ondernemers hoeven voor nieuwe functies niet altijd extern te werven. In veel gevallen beschikken bestaande werknemers al over vaardigheden die breder inzetbaar zijn. Door talenten en ambities binnen het bedrijf in kaart te brengen, ontstaat sneller inzicht in doorgroeimogelijkheden of omscholingstrajecten.
Vergeet oudere werknemers niet
Arbeidsmobiliteit is niet alleen relevant voor jonge werknemers. Juist werknemers van 50 jaar en ouder hebben baat bij ontwikkeling en omscholing. Deze groep heeft na baanverlies vaak meer moeite om nieuw werk te vinden, terwijl hun kennis en ervaring waardevol blijven voor organisaties. Door ook oudere werknemers actief te begeleiden in hun ontwikkeling, vergroten werkgevers hun inzetbaarheid en behouden zij belangrijke ervaring binnen het bedrijf.
Rol van werkgevers en leidinggevenden
Leidinggevenden spelen een belangrijke rol bij het stimuleren van arbeidsmobiliteit. Open gesprekken over ontwikkeling, loopbaanwensen en toekomstige functies helpen werknemers om actief na te denken over hun inzetbaarheid.
Daarnaast kunnen werkgevers arbeidsmobiliteit ondersteunen met opleidingen, interne vacatures, duidelijke doorgroeipaden en een werkomgeving waarin ontwikkeling centraal staat.
Arbeidsmobiliteit blijft belangrijk
Door technologische ontwikkelingen, veranderende functies en personeelstekorten zal arbeidsmobiliteit de komende jaren een belangrijk thema blijven. Voor ondernemers wordt het daarom steeds relevanter om werknemers wendbaar en breed inzetbaar te houden.