1 op de 3 ondernemers in het kleinbedrijf overweegt verkoop of overdracht
Ruim een derde van de ondernemers in het kleinbedrijf (0 tot 50 medewerkers) overweegt binnen vijf jaar zijn bedrijf te verkopen of over te dragen. Toch heeft het overgrote deel nog geen concrete stappen gezet richting een exit. Dat blijkt uit de nieuwste Kleinbedrijf Index van Qredits, Hogeschool Utrecht en ONL voor Ondernemers.
Uit het onderzoek komt naar voren dat 12% van de ondernemers al actief bezig is met een bedrijfsoverdracht. Nog eens 23% overweegt een verkoop binnen vijf jaar. Omgerekend gaat het om meer dan 500.000 bedrijven die de komende jaren mogelijk van eigenaar wisselen.
Onder zzp’ers is de verkoopintentie aanzienlijk lager: driekwart denkt niet aan verkoop. Bij eenmanszaken en bedrijven met personeel schommelt dat percentage rond de 50%. Ook zijn er verschillen tussen mannen en vrouwen. Zo overweegt 37% van de mannelijke ondernemers verkoop, tegenover 28% van de vrouwelijke ondernemers. In sectoren met relatief veel vrouwelijke ondernemers, zoals de zorg, ligt de verkoopintentie eveneens lager.
Pensioen belangrijkste drijfveer voor verkoop
De belangrijkste reden voor verkoop is de naderende AOW-leeftijd of pensionering. Daarnaast spelen de zware ondernemersjaren een rol. “Het heeft vaak te maken met de afgelopen jaren waarin ze hele zware jaren hebben gehad. Denk aan de coronaperiode en daarna de hoge energieprijzen en personeelstekorten,” zegt ONL-voorzitter Erik Ziengs.
Opvallend is dat niet alleen goed draaiende bedrijven verkoop overwegen; ook ondernemers met tegenvallende resultaten denken aan stoppen of overdragen. Volgens Ziengs onderschatten veel ondernemers de waarde van hun bedrijf, bijvoorbeeld vanwege eerdere negatieve cijfers. “Maar kopers zijn er zeker. Er zijn ook bedrijven in dezelfde branche die juist goed draaien en op zoek zijn naar uitbreiding,” aldus Ziengs.
Nauwelijks voorbereid op overdracht
Hoewel veel ondernemers nadenken over verkoop, blijft daadwerkelijke voorbereiding achter. Slechts 17% van de ondernemers die verkoop of overdracht overwegen, heeft concrete stappen gezet, zoals oriëntatie, voorbereiding of het voeren van eerste gesprekken met een opvolger of koper. Maar liefst 83% heeft zich nog op geen enkele manier voorbereid.
Zelfs onder ondernemers die expliciet aangeven binnen vijf jaar te willen stoppen, heeft bijna de helft nog geen koper of opvolger in beeld. De voorkeur gaat vooral uit naar verkoop aan andere ondernemers of overdracht aan de eigen kinderen. Ook geven ondernemers de voorkeur aan een geleidelijke overdracht in delen.
Volgens de onderzoekers kan gebrekkige voorbereiding leiden tot langdurige trajecten, waardeverlies en zelfs mislukte overdrachten. Tegelijkertijd blijkt uit eerdere studies dat een bedrijfsoverdracht juist vaak een moment van innovatie is, wat in de jaren daarna tot betere resultaten kan leiden.
Onzekerheid over waarde en fiscale regels
Veel ondernemers ervaren belemmeringen bij het verkoopproces. De meest genoemde knelpunten zijn het ontbreken van een duidelijke opvolger, onzekerheid over de verkoopprijs en onvoldoende inzicht in fiscale en financiële gevolgen. Daarnaast weet 30% niet waar zij terechtkunnen voor ondersteuning en advies.
Ook ontbreekt kennis over de structuur van een overname. Zo realiseert 40% zich niet dat bij verkoop een deel van de overname door de verkoper zelf moet worden meegefinancierd wanneer externe financiers instappen. Fiscale regelingen, zoals de Bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) en de Doorschuifregeling (DSR), zijn bij veel ondernemers onbekend.
Moeite met loslaten
Bijna 48% van de ondernemers die hun bedrijf willen overdragen of verkopen, geeft aan na de overdracht (parttime) bij het bedrijf betrokken te willen blijven. Bij bedrijven met de hoogste nettomarges loopt dat zelfs op tot 63%. Volgens de onderzoekers wijst dit op moeite met loslaten, een bekende faalfactor bij bedrijfsoverdrachten.
De onderzoekers pleiten daarom voor een actiever overheidsbeleid rond bedrijfsoverdracht met meer landelijke voorlichting, toegankelijkere financiering en laagdrempelige advisering. In landen als Vlaanderen, Duitsland en Finland wordt opvolging structureel ondersteund; Nederland loopt daarin achter.
De boodschap aan ondernemers is duidelijk: wie een verkoop of overdracht overweegt, doet er verstandig aan tijdig te beginnen met voorbereiden en professioneel advies in te winnen.