DNB: steeds meer zzp’ers stoppen en kiezen voor ander werk
Het aantal zzp’ers in Nederland neemt af, maar dat leidt nauwelijks tot meer werkloosheid. Meer dan de helft van de zelfstandigen die stoppen, vindt binnen drie maanden weer betaald werk. Daarbij wisselen veel voormalige zzp’ers van sector of beroep. Dat blijkt uit een analyse van De Nederlandsche Bank (DNB).
Halverwege 2026 waren er ongeveer 131.000 minder zzp’ers dan eind 2024. Na ruim twintig jaar van vrijwel onafgebroken groei is daarmee een einde gekomen aan de stijging van het aantal zelfstandigen. Sinds eind 2024 starten minder mensen als zzp’er, terwijl meer zelfstandigen hun onderneming beëindigen.
Toch leidt die ontwikkeling niet automatisch tot meer werkloosheid. Uit de analyse van DNB blijkt dat veel voormalige zelfstandigen snel een nieuwe baan vinden. Een deel gaat in loondienst werken, terwijl anderen kiezen voor flexibel werk of een andere vorm van ondernemerschap. De werkloosheid in Nederland is in september 2026 voor de tweede maand op rij gelijk gebleven op 4 procent, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).
Meer dan de helft vindt binnen drie maanden nieuw werk
Van de zelfstandigen die stoppen, heeft meer dan de helft binnen een kwartaal alweer betaald werk. Ongeveer een derde vindt een vaste baan of een baan met uitzicht op een vast contract. Een vergelijkbaar grote groep vindt flexibel werk.
Daarnaast kiest een deel ervoor om ondernemer te blijven, maar met personeel in dienst. Slechts 7 procent van de voormalige zzp’ers wordt werkloos. Dat percentage is vergelijkbaar met voorgaande jaren.
De cijfers laten zien dat stoppen als zzp’er niet automatisch betekent dat iemand zonder werk komt te zitten. Veel zelfstandigen maken de overstap naar een andere positie op de arbeidsmarkt.
Voor zzp’ers die overwegen hun onderneming te beëindigen, kan loondienst daarom een alternatief zijn. Een overstap biedt mogelijk meer inkomenszekerheid en minder administratieve verplichtingen. Daar staat tegenover dat werknemers doorgaans minder vrijheid hebben om hun werktijden en werkzaamheden zelf te bepalen.
Veel voormalige zzp’ers kiezen voor een andere sector
Opvallend is dat voormalige zelfstandigen niet altijd hetzelfde werk in loondienst blijven doen. Bijna de helft van de ex-zzp’ers die ander werk vindt, stapt over naar een andere sector. Relatief veel voormalige zelfstandigen komen terecht in de zorg en welzijn, bij de overheid, in het onderwijs en in de handel, het vervoer en de horeca.
Ook op beroepsniveau is veel beweging zichtbaar. Bijna 40 procent werkt een kwartaal later in een andere beroepsgroep.
Dat wijst op een dynamische arbeidsmarkt, waarin zelfstandigen zich aanpassen aan veranderende omstandigheden. Zo kunnen voormalige zzp’ers hun kennis en ervaring inzetten in een andere branche wanneer er minder werk beschikbaar is in hun oorspronkelijke sector.
Wel plaatst DNB een kanttekening bij de cijfers. Een verandering van sector of beroepsgroep betekent niet per definitie dat iemand volledig ander werk doet. Ook verschillen in de registratie van werkzaamheden kunnen een rol spelen.
Waarom stoppen meer zzp’ers met hun onderneming?
De daling van het aantal zelfstandigen valt samen met de handhaving op schijnzelfstandigheid. Sinds 1 januari 2025 controleert de Belastingdienst weer actief op de vraag of een arbeidsrelatie daadwerkelijk zelfstandig ondernemerschap betreft of feitelijk een dienstverband is.
Bij schijnzelfstandigheid werkt iemand op papier als zelfstandige, terwijl de arbeidsrelatie volgens de geldende regels kenmerken van loondienst heeft. Dit kan bijvoorbeeld spelen wanneer een opdrachtgever in de praktijk veel zeggenschap heeft over hoe, waar en wanneer iemand het werk uitvoert.
DNB kan op basis van de beschikbare cijfers niet vaststellen of de strengere handhaving de belangrijkste oorzaak is van de afname van het aantal zzp’ers. De analyse bevat namelijk geen informatie over de specifieke redenen waarom zelfstandigen stoppen.
Wel ziet de centrale bank relatief veel beweging tussen zelfstandigheid en werknemerschap in sectoren waar schijnzelfstandigheid regelmatig onderwerp van discussie is. Het gaat onder meer om de zorg, de bouw, de facilitaire dienstverlening en de zakelijke dienstverlening.
De aangescherpte handhaving kan dus een rol spelen, maar andere oorzaken zijn op basis van deze cijfers niet uit te sluiten.
Arbeidsmarkt blijft ondanks daling flexibel
Halverwege 2026 had ongeveer 12 procent van de werkzame beroepsbevolking een hoofdbaan als zzp’er. Hoewel het aantal zelfstandigen is afgenomen, blijft deze groep daarmee een belangrijk onderdeel van de Nederlandse arbeidsmarkt.
Volgens DNB is vooral van belang hoe gemakkelijk mensen van werk kunnen veranderen. Als voormalige zelfstandigen snel een nieuwe baan vinden, kunnen werknemers en bedrijven zich beter aanpassen aan veranderingen in de economie. Arbeid kan daardoor terechtkomen op plekken waar de behoefte eraan het grootst is.
De daling van het aantal zzp’ers hoeft dus niet te betekenen dat de arbeidsmarkt minder flexibel wordt. De overstap naar loondienst of een andere sector kan juist bijdragen aan een betere verdeling van werknemers over de economie.