Handhaving schijnzelfstandigheid raakt zzp’ers: opdrachten nemen af, onzekerheid groeit
De handhaving op schijnzelfstandigheid begint steeds duidelijker voelbaar te worden voor zzp’ers. Een meerderheid ervaart dat het lastiger is geworden om opdrachten te vinden, al lijkt stoppen voor de meesten nog niet aan de orde. Dat blijkt uit een peiling onder 1.275 zzp’ers uitgevoerd door HeadFirst Group.
Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer actief op schijnzelfstandigheid, wat kan leiden tot het opleggen van naheffingen en correcties. Die aangescherpte controle heeft impact op de markt voor zelfstandig professionals.
HeadFirst Group vroeg bijna 1.300 zzp’ers om hun mening. Van de ondervraagde zzp’ers is 79 procent man en 20 procent vrouw, waarvan de meesten (89 procent) tussen de 35 en 64 jaar zijn.
Bijna de helft (48 procent) van hen werkt in de IT. 77 procent heeft tussen de 6 en meer dan 15 jaar ondernemerservaring. En bijna alle ondervraagden (93 procent) heeft tussen de 1 en 5 verschillende opdrachtgevers per jaar.
Impact op opdrachten en werk
Uit het onderzoek blijkt dat een groot deel van de zzp’ers moeilijker aan opdrachten komt door de handhaving op schijnzelfstandigheid: 59 procent van de ondervraagden is het “helemaal eens” met deze stelling. Nog eens 21 procent is het hier “mee eens”.
Voor 39 procent blijft het niet bij een gevoel: zij zeggen daadwerkelijk opdrachten te zijn misgelopen sinds 1 januari 2025. Toch overweegt het merendeel niet om te stoppen: 40 procent is het “helemaal niet eens” met de stelling dat ze hebben overwogen te stoppen als zelfstandig professional. Dit onderstreept dat veel zzp’ers vasthouden aan hun ondernemerschap, ondanks de uitdagingen.
Ontevredenheid over overheidscommunicatie
Tegelijkertijd is er onvrede over hoe de overheid communiceert met betrekking tot de handhaving op schijnzelfstandigheid. Ruim 44 procent is “helemaal niet tevreden” over de wijze waarop de overheid op haar eigen kanalen communiceert. Nog eens 27 procent zegt “niet tevreden” te zijn.
Ook over de communicatie over welke opdrachten wel of niet zijn toegestaan is 50 procent “helemaal niet tevreden” en nog eens 27 procent “niet tevreden”. Hierdoor weten veel zzp’ers niet goed welke opdrachten zij als zelfstandige wel en niet mogen uitvoeren. Slechts een kleine minderheid geeft aan tevreden te zijn over de communicatie en informatievoorziening vanuit de overheid.
Verdeelde meningen over BAZ en Zelfstandigenwet
Naast de gevolgen van de handhaving op schijnzelfstandigheid is ook gekeken naar hoe zzp’ers aankijken tegen de nieuwe wetgeving. De meningen lopen hierover uiteen.
Over de verplichte Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen (BAZ) is 27 procent “helemaal niet eens” en 12 procent “niet eens” met het idee van een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor alle zelfstandigen.
Daarentegen is 16 procent het er “helemaal mee eens” en 21 procent het er “mee eens”. Bijna een kwart van de ondervraagde zzp’ers zit ergens in het midden of twijfelt.
Wat de Zelfstandigenwet betreft, die meer duidelijkheid moet geven over welke opdrachten zzp’ers mogen uitvoeren, verwacht 44 procent dat deze wet zal bijdragen aan die verduidelijking. Tegelijkertijd is 13 procent het “helemaal niet eens” met die stelling.
Duidelijkheid en vertrouwen zijn cruciaal
Volgens HeadFirst Group is heldere communicatie van de overheid belangrijk voor zowel zzp’ers als opdrachtgevers. Veel opdrachtgevers zijn namelijk onzeker of zij wel of geen zzp’ers mogen inhuren. Die onzekerheid vertaalt zich direct in minder opdrachten voor zzp’ers.
Het onderzoek laat zien dat er een grote behoefte is aan duidelijke communicatie vanuit de overheid. Zeker als er misinformatie rondgaat, is het cruciaal dat de overheid actief en duidelijk blijft communiceren over wat wel en niet mag.