Personeelstekorten dwingen bedrijven tot automatisering
Bijna twee op de drie bedrijven kampt met personeelstekort. Waar bedrijven het vorig jaar nog aantrekkelijker maakten om bij hen te werken, zetten ondernemers nu steeds meer in op automatisering. Ook wordt er steeds meer ingezet op het verhogen van de arbeidsproductiviteit.
64 procent van de bedrijven heeft te maken met personeelstekort. Dat blijkt uit de meest recente cijfers van het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS). Hoe de bedrijven hiermee omgaan, verschilt per bedrijfstak.
Bedrijven verleggen de focus
Als ondernemers geen personeel kunnen vinden, gaan zij op zoek naar andere oplossingen. Een trend die steeds verder doorzet is de inzet van kunstmatige intelligentie (AI) om de personeelstekorten op te vangen. Vooral in branches waar veel taken geautomatiseerd kunnen worden – informatie, communicatie en zakelijke dienstverlening – wordt AI volop ingezet.
Hierin laat het bedrijfsleven een koerswijziging zien. In hetzelfde onderzoek vorig jaar gaven ondernemers nog aan dat zij nieuw personeel probeerden aan te trekken door het aantrekkelijker te maken om bij hen te werken. Maar de focus is nu verlegd naar automatisering. Voor maar liefst 30 procent van de bedrijven is dit de belangrijkste maatregel, vooral bij grote bedrijven.
Dit betekent niet dat het bieden van betere arbeidsvoorwaarden als een hoger salaris als maatregel is verdwenen. Een kwart van de bedrijven zet hier nog steeds op in als belangrijkste maatregel. Daarbij is een kanttekening van belang: niet alle bedrijven zijn in staat hun taken te automatiseren. Daarnaast geeft bijna 15 procent van de bedrijven aan hun productie of aanbod te beperken door een tekort aan personeel. Vooral kleinere bedrijven kiezen hiervoor.
Informatie en communicatie past zich aan
Kunstmatige intelligentie is inmiddels niet meer weg te denken uit het bedrijfsleven. Het is dan ook niet vreemd dat in bijna alle bedrijfstakken de inzet van AI vanwege personeelstekorten is toegenomen ten opzichte van 2025.
De grootste stijging vond plaats binnen de branche informatie en communicatie. Waar in 2025 nog bijna 29 procent van deze bedrijven AI inzette om het personeelstekort op te vangen, doet in 2026 ruim 44 procent dit. Hieruit kan opgemaakt worden dat bedrijven binnen deze takken zich het best kunnen aanpassen aan het veranderende bedrijfsleven.
Inzet op arbeidsproductiviteit
Naast de inzet van AI, het bieden van betere arbeidsvoorwaarden en het beperken van de productie en het aanbod, richten bedrijven zich nog op een andere maatregel: het verhogen van de arbeidsproductiviteit. Wanneer het huidige personeel productiever wordt, heb je immers minder nieuw personeel nodig.
Meer dan drie kwart van de bedrijven geeft aan maatregelen te nemen om de productiviteit te verhogen. Maar liefst 85 procent van de grootbedrijven zet hierop in. Ook in het midden- en kleinbedrijf (mkb) is dit met 71 procent een belangrijke strategie.
Maar hoe verhogen zij de productiviteit? Ook hierbij komt automatisering weer om de hoek kijken. 40 procent van de bedrijven verhoogt de productiviteit door te investeren in technologie en automatisering. Denk hierbij aan AI-ondersteuning voor efficiëntere processen of robotisering.
Nog eens 40 procent geeft aan efficiëntere werkprocessen te implementeren. Andere maatregelen die worden genoemd zijn het aanbieden van trainingen en ontwikkelingsprogramma’s voor medewerkers, en het optimaliseren van de werkomgeving en faciliteiten binnen het bedrijf. Beide maatregelen worden door ruim 22 procent van de bedrijven ingezet.
Productiviteitsverhoging niet overal mogelijk
Niet alle bedrijven zijn er echter toe in staat de productiviteit te verhogen. 3 op de 10 bedrijven geeft juist het gebrek aan personeel op als reden dat productiviteitsverhoging niet lukt. Daarnaast vormt economische onzekerheid bij 27 procent van de bedrijven een belemmering.
Bovendien lopen sommige bedrijven (14 procent) ertegen aan dat het verhogen van de productiviteit tot te hoge kosten leidt. Een kleine groep (5 procent) geeft ten slotte aan dat zij een gebrek aan innovatieve oplossingen ervaren. Deze bedrijven zijn minder goed in staat zich aan te passen aan de veranderingen op de arbeidsmarkt.
Wat betekent dit concreet?
De berichtgeving van het CBS toont dat bedrijven door personeelstekorten noodgedwongen moeten automatiseren waar mogelijk. Vooral in branches waar dit veel gebeurt houdt dit in dat taken die eerst door werknemers uitgevoerd werden nu geautomatiseerd worden. Er vervallen dus menselijke taken, maar deze banen konden volgens de bedrijven niet worden opgevuld met geschikt personeel.
Daarnaast blijkt dat bedrijven steeds vaker automatisering als oplossing verkiezen boven het aantrekkelijker maken van hun bedrijf als werkplek. Voor werkzoekenden binnen deze werkvelden kan dit betekenen dat er minder aantrekkelijke vacatures beschikbaar komen, omdat de bedrijven intussen al andere oplossingen hebben gevonden.