Nieuwe Wet Platformwerk moet arbeidsmarkt eerlijker maken
Het kabinet heeft een conceptvoorstel voor de Wet Platformwerk gepubliceerd. Met deze wet wordt de Europese Platformwerkrichtlijn omgezet in Nederlandse wetgeving. De regels zijn bedoeld om platformwerkers, zoals maaltijdbezorgers, chauffeurs en andere werkenden die via digitale platforms opdrachten uitvoeren, beter te beschermen.
Hoewel de Wet Platformwerk in eerste instantie is bedoeld voor digitale platformbedrijven, kan de impact veel verder reiken. De technologie achter platformwerk wordt namelijk steeds vaker gebruikt om arbeid te organiseren, ook buiten de platformeconomie.
Daardoor kunnen ook intermediairs, HR-techbedrijven en andere werkgevers met de nieuwe regels te maken krijgen wanneer zij algoritmes inzetten voor bijvoorbeeld matching, planning of prestatiebeoordeling. Dat geldt zelfs als zij geen platform exploiteren en niet met zzp’ers werken.
Werknemer of zelfstandige?
De Wet Platformwerk komt voort uit de Europese Platformrichtlijn, die is opgesteld om de positie van platformwerkers te versterken en meer duidelijkheid te creëren over de organisatie van digitaal werk. De wet heeft daarbij drie belangrijke doelen: het eenvoudiger vaststellen van de juiste arbeidsrelatie, meer transparantie en menselijk toezicht bij het gebruik van algoritmes en beter inzicht in de manier waarop platformwerk is georganiseerd, ook over landsgrenzen heen.
De nieuwe regels gaan daarmee verder dan alleen de bekende discussie over de vraag of bijvoorbeeld een maaltijdbezorger of chauffeur in werkelijkheid werknemer of zzp’er is. Ook de manier waarop werk digitaal wordt aangestuurd, speelt een steeds grotere rol.
Rechtsvermoeden van werknemerschap
Een belangrijk onderdeel van de wet is het rechtsvermoeden van werknemerschap. Wanneer een platformwerker aan minimaal twee van de vijf wettelijke criteria voldoet, kan hij of zij stellen dat sprake is van een arbeidsovereenkomst. Vervolgens is het aan het platformbedrijf om aan te tonen dat daarvan géén sprake is.
De criteria hebben onder meer betrekking op de invloed van een platform op de beloning, de verdeling en toewijzing van opdrachten, toezicht op de uitvoering van de werkzaamheden en beperkingen in de vrijheid van de werkende.
Geen automatische arbeidsovereenkomst
Het rechtsvermoeden van werknemerschap betekent niet dat een platformwerker automatisch in loondienst komt. De wet verandert de beoordeling van de arbeidsrelatie zelf niet, maar verlaagt wel de drempel om een arbeidsovereenkomst te claimen. Zodra een werkende succesvol een beroep doet op het rechtsvermoeden, verschuift de bewijslast naar het platform. Dit sluit aan bij de discussie rondom schijnzelfstandigheid.
Hiermee lijkt de wet op de Wet rechtsvermoeden bij laag tarief. Deze wet geldt vanaf 1 januari 2027 voor de inzet van zzp’ers. Ook deze wet versterkt de positie van de werkende doordat de bewijslast onder bepaalde voorwaarden bij de werkgever ligt.
Meer transparantie rondom algoritmes
De wet gaat niet alleen over de arbeidsrelatie. Ook het gebruik van algoritmes komt nadrukkelijker onder de loep te liggen. Platformbedrijven moeten transparanter worden over geautomatiseerde besluitvorming en werkenden inzicht geven in hoe algoritmes opdrachten verdelen of prestaties beoordelen.
Daarnaast mogen belangrijke besluiten, zoals het schorsen of beëindigen van een account, niet langer uitsluitend door een algoritme worden genomen. Er moet altijd sprake zijn van menselijke tussenkomst.
Ook relevant voor andere werkgevers
Hoewel de wet primair is geschreven voor digitale arbeidsplatforms, verwachten arbeidsmarktexperts dat de gevolgen verder reiken. Organisaties die AI of algoritmes inzetten voor het aansturen van werknemers, flexwerkers, freelancers of uitzendkrachten kunnen eveneens met onderdelen van de nieuwe regelgeving te maken krijgen.
Denk bijvoorbeeld aan software die automatisch opdrachten verdeelt, prestaties beoordeelt of tarieven bepaalt. Daardoor kunnen ook organisaties die zichzelf helemaal niet als platform zien met de nieuwe regels te maken krijgen.
Internetconsultatie gestart
Het wetsvoorstel voor de Wet Platformwerk bevindt zich momenteel in de fase van internetconsultatie. Dit betekent dat het voorstel openbaar is gemaakt. Vervolgens krijgen belanghebbenden, zoals ondernemers, belangenorganisaties, experts en andere betrokken partijen, de mogelijkheid om hun reactie, opmerkingen of aandachtspunten met de overheid te delen. Op deze manier kan het kabinet beoordelen of zij het wetsvoorstel nog moet aanpassen voordat het definitief wordt ingediend.
De internetconsultatie loopt tot en met 24 augustus 2026. Daarna volgt behandeling door de Raad van State en vervolgens door de Tweede Kamer.
De Europese richtlijn schrijft voor dat lidstaten de nieuwe regels uiterlijk in december 2026 moeten hebben ingevoerd. Nederland haalt deze deadline waarschijnlijk niet. Maar het kabinet heeft aangegeven de wet zo snel mogelijk in werking te willen laten treden.
Wat betekent dit voor ondernemers?
Voor ondernemers die werken met zelfstandigen via platforms of gebruikmaken van geautomatiseerde systemen bij de organisatie van werk, is het verstandig om processen kritisch tegen het licht te houden. Transparantie, menselijke controle en een juiste kwalificatie van de arbeidsrelatie worden steeds belangrijker.
De Wet Platformwerk laat zien dat de overheid niet alleen schijnzelfstandigheid wil aanpakken, maar ook duidelijke grenzen wil stellen aan de rol van algoritmes op de arbeidsmarkt. Voor ondernemers betekent dit dat het steeds belangrijker is om arbeidsrechtelijke regels goed toe te passen en de manier waarop werk is georganiseerd regelmatig te toetsen.