PwC: regeldruk kost ondernemers miljarden en remt innovatie
Nederlandse ondernemers zijn jaarlijks miljarden euro’s kwijt aan het naleven van wet- en regelgeving. Volgens nieuw onderzoek van PwC bedragen de totale nalevingskosten voor de Nederlandse economie inmiddels 16,8 miljard euro per jaar. Dat komt neer op bijna 1,5 procent van het bruto binnenlands product (bbp).
Daarvan komt ruim 9 miljard euro voor rekening van het bedrijfsleven. Dat gaat volgens de onderzoekers ten koste van productiviteit, innovatie en economische groei. Voor ondernemers betekent dit dat steeds meer tijd en personeel opgaan aan rapportages, vergunningen, controles en andere administratieve verplichtingen. Uren die niet kunnen worden besteed aan het ontwikkelen van nieuwe producten, het aannemen van personeel of het laten groeien van de onderneming.
Regeldruk groeit sneller dan de productiviteit
PwC berekende dat de directe nalevingskosten tussen 2013 en 2024, gecorrigeerd voor inflatie, met 28 procent zijn gestegen. In sectoren als de bouw, industrie, energie en financiële dienstverlening nemen de kosten van regelgeving sneller toe dan de arbeidsproductiviteit. Dat is volgens hoofeconoom Barbara Baarsma een zorgelijke ontwikkeling.
Het onderzoek van PwC laat zien dat Nederland inmiddels de hoogste nalevingslast van alle EU-landen heeft, gemeten als aandeel van de totale arbeidskosten.
Vooral mkb voelt de gevolgen
Hoewel grote bedrijven vaak beschikken over eigen juridische of compliance-afdelingen, zijn de administratieve lasten voor kleinere ondernemers relatief zwaarder. Zij hebben minder mensen beschikbaar om regelgeving bij te houden, waardoor ondernemers vaker zelf verantwoordelijk zijn voor vergunningen, rapportages en controles.
Volgens PwC kan de stapeling van regels daardoor niet alleen leiden tot hogere kosten, maar ook tot uitgestelde investeringen en minder ruimte voor innovatie. Die indirecte economische schade is in het onderzoek overigens niet meegenomen, waardoor de werkelijke impact waarschijnlijk nog groter is.
9,1 miljard euro aan kosten voor het bedrijfsleven
Van de totale nalevingskosten komt 9,1 miljard euro voor rekening van de private sector. De hoogste kosten zijn te vinden in de gespecialiseerde zakelijke dienstverlening (2,9 miljard euro) en de financiële sector (1,2 miljard euro). Daarbij voeren veel zakelijke dienstverleners compliancewerk uit voor klanten in andere sectoren.
Voor ondernemers betekent dit dat kosten voor het naleven van wet- en regelgeving niet alleen intern worden gemaakt, maar ook via accountants, adviseurs en andere externe specialisten oplopen.
Meer arbeid naar naleving en administratie
Voor het onderzoek analyseerde PwC met behulp van AI en grote taalmodellen ruim 19.000 werkzaamheden binnen 923 verschillende beroepen. Op basis daarvan berekenden de onderzoekers hoeveel arbeidsuren opgaan aan het naleven van wet- en regelgeving.
Volgens PwC bestaat inmiddels bijna 8 procent van alle werkgelegenheid uit functies waarin meer dan 10 procent van de werktijd opgaat aan compliance en regelgeving. Daarmee worden steeds meer arbeidsuren besteed aan administratieve taken in plaats van aan innovatie of ondernemerschap.
Oproep aan kabinet: maak regels slimmer
PwC pleit nadrukkelijk niet voor het afschaffen van noodzakelijke regels. Wet- en regelgeving blijft belangrijk voor de bescherming van consumenten, werknemers en het milieu. Wel vinden de onderzoekers dat overheden veel kritischer moeten kijken naar de uitvoerbaarheid en de stapeling van nieuwe regels.
Baarsma wijst daarbij op de aanpak tijdens de kabinetten-Balkenende. Destijds kregen ministeries concrete doelstellingen om administratieve lasten terug te dringen.
Volgens PwC zijn vergelijkbare reductiedoelstellingen opnieuw nodig om te voorkomen dat de regeldruk de concurrentiekracht van Nederlandse bedrijven verder onder druk zet.
Eerder kwam werkgeversorganisatie AWVN al met een rapport met aanbevelingen voor regels die eenvoudig geschrapt kunnen worden. Het kabinet beloofde voor de zomer 500 onnodige regels te schrappen of te vereenvoudigen.
Wat kunnen ondernemers zelf doen?
Niet alle regeldruk ligt binnen de invloedssfeer van ondernemers. Toch kunnen bedrijven volgens PwC hun nalevingskosten beperken door compliance slimmer te organiseren. Denk aan het automatiseren van rapportages, het digitaliseren van administratieve processen en het inzetten van AI voor terugkerende controles.
Door compliance vanaf het ontwerp van bedrijfsprocessen mee te nemen (‘compliance by design’) kunnen ondernemers administratieve lasten verminderen, fouten voorkomen en schaarse medewerkers inzetten voor werkzaamheden die meer waarde toevoegen aan de onderneming.