Bijzonder verlof
Staat er een bruiloft op een werkdag op de planning? Gaat een werknemer binnenkort verhuizen of heeft hij een examen onder werktijd? Dan heeft je werknemer mogelijk recht op bijzonder verlof. Op deze pagina lees je wat bijzonder verlof voor werknemers is, hoe het werkt en in welke situaties het geldt.
Wat is bijzonder verlof?
Bijzonder verlof is er voor bijzondere gebeurtenissen in het leven van werknemers. Denk aan een begrafenis, bruiloft of examen. Deze gebeurtenissen zijn niet geheel onvoorzien – voor onvoorziene, dringende situaties is er calamiteitenverlof – maar vereisen vaak wel een vrije dag of een paar vrije uren.
Bij bijzonder verlof gaat het om gebeurtenissen die niet wettelijk zijn geregeld, in tegenstelling tot de meeste andere vormen van verlof. Of een werknemer in zo’n situatie recht heeft op (betaald of onbetaald) verlof, staat in de arbeidsovereenkomst, het bedrijfsreglement of de cao.
Een andere benaming voor bijzonder verlof is buitengewoon verlof
Wanneer recht op bijzonder verlof?
Werknemers hebben in de meeste gevallen recht op bijzonder verlof als het gaat om een bijzondere familieomstandigheid of gebeurtenis, zoals:
- De bruiloft van een familielid;
- De begrafenis van een familielid;
- Een verhuizing;
- Een examen;
- Een doktersbezoek
- Je ambtsjubileum;
- Activiteiten voor een vakbond.
Bijzonder verlof is echter niet wettelijk geregeld. Of en wanneer iemand recht heeft op buitengewoon verlof, staat in de cao, de arbeidsovereenkomst of het bedrijfsreglement. Het kan hierdoor zijn dat je niet in alle bovenstaande situaties bijzonder verlof hoeft goed te keuren voor je werknemers, maar doorgaans zijn dit de situaties waarvoor buitengewoon verlof bedoeld is.
In de cao, de arbeidsovereenkomst of het bedrijfsreglement is niet alleen vastgelegd wanneer werknemers recht hebben op bijzonder verlof. Ook staat hieronder hoe lang het verlof mag duren en of het gaat om betaald of onbetaald verlof. Wanneer je hierover als werkgever geen schriftelijke afspraken hebt gemaakt, kan je hierover zelf in overleg gaan met je werknemers of de werknemer doorverwijzen naar de personeelsafdeling.
Bijzonder verlof: betaald of onbetaald?
Bijzonder verlof is dus niet bij wet geregeld. Het staat ook niet vast of buitengewoon verlof betaald of onbetaald is. Of je het loon van de werknemer moet doorbetalen bij bijzonder verlof, is afhankelijk van wat in de cao, de arbeidsovereenkomst of het bedrijfsreglement staat. De regels kunnen per situatie verschillen. Controleer daarom goed welke plichten je als werkgever hebt. Zijn er geen schriftelijke regels? Dan ben je in principe vrij om zelf te bepalen wat redelijk is.
Werkgevers moeten het loon tijdens bijzonder verlof doorbetalen als dit zo is afgesproken in de cao, het personeelsbeleid, de arbeidsovereenkomst of het bedrijfsreglement
Soorten bijzonder verlof
Hieronder lichten we kort toe hoe het per situatie zit met bijzonder verlof. Zo zie je meteen waar je als werkgever rekening mee moet houden.
-
1
Bijzonder verlof: overlijden
Als een direct familielid overlijdt, hebben werknemers recht op calamiteitenverlof (kort verzuimverlof). Dit is kortdurend verlof voor acute, onvoorziene persoonlijke noodsituaties. Tijdens dit verlof moet je het salaris doorbetalen.
Wanneer het calamiteitenverlof afgelopen is, kan je dit verlof laten doorgaan in bijzonder verlof. Of jouw werknemer recht heeft op extra verlofdagen, hangt af van de afspraken die binnen de sector of je bedrijf gelden. Ook kan je (de lengte van) dit aanvullende verlof laten afhangen van de relatie tussen de werknemer en de overledene.
Het bieden van extra verlof aan werknemers van wie een dierbare is overleden, getuigt van goed werkgeverschap. Zo geef je hen de ruimte om te rouwen en kunnen zij in alle rust terugkeren naar het werk.
-
2
Bijzonder verlof: verhuizen
Verhuizen is een gebeurtenis die veel tijd kost, daarom is in veel cao’s vastgelegd dat je bij een verhuizing werknemers één of meerdere dagen buitengewoon verlof geeft. Als een werknemer meer dagen nodig heeft, is het doorgaans gebruikelijk dat hij of zij daar zelf vakantiedagen voor opneemt.
Is er geen cao? Dan kan je als werkgever besluiten dat je werknemers hiervoor vakantiedagen moeten opnemen. Maar over het algemeen wordt het als redelijk beschouwd om je werknemers twee verlofdagen te geven, zodat zij in alle rust kunnen verhuizen.
-
3
Bijzonder verlof: ziekenhuis
Het is in eerste instantie de bedoeling dat een bezoek aan de huisarts of een ziekenhuisafspraak buiten werktijd wordt gepland. Dit is echter niet altijd mogelijk. Wanneer het voor de werknemer alleen mogelijk is om onder werktijd naar de huisarts, het ziekenhuis of de tandarts te gaan, heeft je werknemer recht op kort verzuimverlof. Bijzonder verlof is niet voor deze situaties bedoeld.
-
4
Bijzonder verlof: zwangerschapsonderzoek
Doktersbezoeken moeten in principe buiten werktijd om gepland worden, maar voor zwangerschapscontroles geldt een uitzondering. Zwangere werknemers mogen deze tijdens werkuren plannen en het is wettelijk geregeld dat je het loon tijdens dit verlof doorbetaald. Het gaat om het loon tijdens het zwangerschapsonderzoek én de reistijd die hiervoor staat. Dit is vastgelegd in de Arbeidstijdenwet.
-
5
Bijzonder verlof: trouwen
Als een werknemer gaat trouwen of een geregistreerd partnerschap aangaat, staat in de meeste cao’s dat hij of zij recht heeft op twee tot vier dagen verlof. Is er geen cao? Dan kan je dit verlof ook zelf in de arbeidsovereenkomst of het bedrijfsreglement vastleggen.
Bij het huwelijk van een familielid krijgen werknemers vaak één dag verlof: de dag dat de bruiloft plaatsvindt. In cao’s geldt dit doorgaans voor familieleden in de eerste of tweede graad, zoals ouders, broers/zussen en kinderen. Voor de bruiloft van een oom of tante wordt vaak geen vrij gegeven, maar je kan natuurlijk wel zelf besluiten verlof hiervoor te verlenen.
Bijzonder verlof en huwelijk in weekend
Verlof is er natuurlijk voor de dagen dat de werknemer werkt. Als de werknemer in het weekend werkt, kan hij of zij recht hebben op bijzonder verlof als de bruiloft in het weekend valt. Anders is verlof hierbij niet van toepassing.
-
6
Bijzonder verlof: sollicitatie
Heeft een werknemer een sollicitatie bij een ander bedrijf onder werktijd? Dan zal hij of zij hiervoor in de meeste gevallen zelf vakantieuren moeten opnemen. Het kan zijn dat er andere afspraken zijn vastgelegd in de cao of het bedrijfsreglement, maar in de meeste gevallen hoef je je werknemer geen verlof te geven voor een sollicitatie.
-
7
Bijzonder verlof: examen
Als je werknemer een examen heeft onder werktijd, is het gebruikelijk om hem of haar verlof te geven op de dag van het examen. Hierover kunnen regels staan in de cao, de arbeidsovereenkomst of het bedrijfsreglement. Wil je je werknemer extra tegemoetkomen? Dan kan je ervoor kiezen de werknemer een extra dag vrij te geven, zodat hij/zij zich goed kan voorbereiden op het examen.
-
8
Bijzonder verlof: jubileum
Voor jubilea zijn in veel cao’s afspraken gemaakt. Is er geen cao? Dan kan je zelf in de arbeidsovereenkomst of het bedrijfsreglement hierover afspraken vastleggen.
Bij een werkjubileum is het gebruikelijk om een werknemer een dag of langer verlof te geven, afhankelijk van hoelang de werknemer in dienst is. Viert de werknemer zijn of haar huwelijksjubileum, van bijvoorbeeld 25 of 40 jaar? Dan geef je als werkgever doorgaans één vrije dag. Datzelfde geldt voor een bijzonder huwelijksjubileum van de ouders van de werknemer.
Hoe vraag je bijzonder verlof aan?
Een werknemer die bijzonder verlof wil aanvragen, kan in de cao, de arbeidsovereenkomst, het personeelsbeleid of het bedrijfsreglement nagaan of hij hier recht op heeft. Zijn er geen regels? Dan kan je samen met de werknemer bespreken of je bijzonder verlof gaat verlenen.
Als je een HR-systeem hebt, kan je werknemer daarin het verzoek tot verlof indienen. Is er geen HR-systeem? Dan is het doorgaans gebruikelijk dat je werknemer schriftelijk een verzoek indient tot verlof. Dit kan met een e-mail waarin hij of zij de reden en de duur van het verlof benoemt.
Veelgestelde vragen
Er is geen wettelijk recht op bijzonder verlof. Of een werknemer recht heeft op bijzonder/buitengewoon verlof, staat in de geldende cao, de arbeidsovereenkomst, het personeelsbeleid of het bedrijfsreglement.
Vaak zijn er regels rondom bijzonder verlof opgesteld voor de volgende situaties onder werktijd:
-Een verhuizing;
-Een examen;
-Een bruiloft van een familielid;
-Een begrafenis van een familielid;
-Een doktersbezoek;
-Het ambtsjubileum;
-Activiteiten voor een vakbond.
Bij bijzonder verlof gaat het om bijzondere familieomstandigheden of gebeurtenissen, zoals:
-Een bruiloft van een familielid;
-Een begrafenis van een familielid;
-Een examen van school;
-Een verhuizing;
-Een doktersbezoek dat alleen onder werktijd kan plaatsvinden;
-Activiteiten voor een vakbond;
-Je eigen ambtsjubileum.
Maar bijzonder verlof is niet per wet geregeld, dus controleer altijd goed wat hierover is vastgelegd in de cao, de arbeidsovereenkomst of het bedrijfsreglement.
Er zijn geen algemene regels over het doorbetalen van loon bij bijzonder verlof. Bijzonder verlof wordt namelijk niet wettelijk geregeld. In de geldende cao, de arbeidsovereenkomst, het personeelsbeleid of het bedrijfsreglement kan staan of en in welke situaties je het loon van werknemers bij bijzonder verlof wel of niet moet doorbetalen.
Buitengewoon verlof is het verlof waarop werknemers recht kunnen hebben bij bijzondere familieomstandigheden en gebeurtenissen, zoals een bruiloft of begrafenis van een familielid, een verhuizing of een examen. Bij buitengewoon verlof kan loondoorbetaling van toepassing zijn, maar het verlof kan ook onbetaald zijn. Dit hangt af van de afspraken in de cao, de arbeidsovereenkomst of het bedrijfsreglement.
Buitengewoon verlof is een andere benaming voor bijzonder verlof.
In Nederland bestaat er geen wettelijk recht op rouwverlof. Verlof om te kunnen rouwen om een overleden dierbare wordt vaak geregeld met het calamiteitenverlof en het buitengewone verlof. Calamiteitenverlof stelt mensen in staat om van werk te vertrekken en de begrafenis te regelen, als een direct familielid is overleden. Daarna kan een werknemer recht hebben op bijzonder verlof, afhankelijk van wat hierover is afgesproken met de werkgever of wat hierover staat in de cao, de arbeidsovereenkomst of het bedrijfsreglement.
Nee, er is in Nederland niet zoiets als menstruatieverlof. Als een werknemer last heeft van ernstige menstruatieklachten, kan zij zich via de gewone weg ziekmelden.
Een werknemer kan recht hebben op verlof als hij of zij het 50-jarige huwelijksjubileum van zijn/haar ouders wil vieren. Vaak gaat het om één vrije dag. Dit kan vastgelegd zijn in de cao of zo zijn afgesproken in het bedrijfsreglement of de arbeidsovereenkomst. Als er geen afspraken over gemaakt zijn, ben je als werkgever niet verplicht dan vrij te geven, maar dit getuigt wel van goed werkgeverschap.
Milou Ros is werkzaam als financieel tekstschrijver. Zij schrijft teksten voor verschillende websites in de financiële dienstverlening en heeft een Bachelor Journalistiek van Hogeschool Windesheim te Zwolle behaald.